ブログ

  • Nghỉ phép có lương và làm thêm giờ ở Nhật: quyền của bạn, giới hạn theo luật và cách xin nghỉ

    Nghỉ phép có lương và làm thêm giờ ở Nhật: quyền của bạn, giới hạn theo luật và cách xin nghỉ

    “Xin nghỉ phép” — hai chữ khó nói nhất ở công ty Nhật

    Bạn có phép năm, nhưng không dám xin. Sếp không nói gì, đồng nghiệp cũng chẳng ai nghỉ, và bạn sợ bị đánh giá là “không cố gắng”. Tăng ca thì cứ thế kéo dài, và bạn không chắc mình có được trả đủ tiền hay không.

    Đây là tình huống rất phổ biến với người Việt làm việc ở Nhật. Vấn đề là: rất nhiều điều bạn nghĩ là “văn hóa công ty” thực ra là quyền được pháp luật bảo vệ.

    Bài này giải thích ba thứ cụ thể: quy định về phép năm (有給休暇), giới hạn giờ làm thêm (残業), và cách xin nghỉ mà không gây khó xử. Không phải lý thuyết — mà là những con số bạn có thể trích dẫn khi cần.

    Phép năm có lương (年次有給休暇): những điều cần biết

    Bạn được bao nhiêu ngày?

    Người lao động làm việc liên tục 6 tháng và đi làm từ 80% số ngày làm việc trở lên thì được cấp phép năm có lương. Số ngày tăng dần theo thâm niên.

    Thâm niên Số ngày phép (làm đủ tuần)
    6 tháng 10 ngày
    1 năm 6 tháng 11 ngày
    2 năm 6 tháng 12 ngày
    3 năm 6 tháng 14 ngày
    4 năm 6 tháng 16 ngày
    5 năm 6 tháng 18 ngày
    6 năm 6 tháng trở lên 20 ngày

    ※ Đây là số ngày theo luật cho người làm đủ số ngày trong tuần. Người làm bán thời gian (パート・アルバイト) cũng được cấp phép, nhưng số ngày tính theo tỷ lệ số ngày làm việc trong tuần.

    Điều quan trọng nhất: công ty BẮT BUỘC phải cho bạn nghỉ 5 ngày

    Đây là điểm nhiều người không biết. Từ tháng 4 năm 2019, với mọi người lao động được cấp từ 10 ngày phép trở lên (kể cả người quản lý), công ty có nghĩa vụ phải đảm bảo họ nghỉ ít nhất 5 ngày mỗi năm.

    Nghĩa là nếu bạn không tự xin, công ty phải chỉ định ngày nghỉ cho bạn (gọi là 時季指定). Đây không phải ưu ái — đây là nghĩa vụ pháp lý của công ty.

    Nói cách khác: nếu bạn ngại xin phép, thì công ty mới là bên đang gặp vấn đề pháp lý, không phải bạn. Đây là điều rất đáng nhớ khi bạn thấy áy náy.

    Ba điều nữa bạn nên biết

    ✅ Quyền của bạn về phép năm

    • Bạn không cần nêu lý do. Luật không yêu cầu bạn giải thích vì sao nghỉ. Ghi “私用” (việc riêng) là đủ.
    • Phép chưa dùng được chuyển sang năm sau, nhưng chỉ 2 năm. Quá thời hiệu 2 năm thì mất. Đừng để dồn.
    • Công ty có thể đổi ngày, nhưng không thể từ chối. Nếu ngày bạn chọn gây trở ngại lớn cho vận hành, công ty có quyền đề nghị đổi sang ngày khác (時季変更権) — nhưng không có quyền bác bỏ quyền nghỉ của bạn.
    • Ngày nghỉ phép vẫn được trả lương. Đây là điểm khác biệt với nghỉ không lương (欠勤).
    • Khi nghỉ việc, phép còn lại thường có thể dùng hết trước ngày cuối. Hãy tính toán sớm.

    Làm thêm giờ (残業): giới hạn và tiền phụ trội

    Có giới hạn, và giới hạn đó là luật

    Trước đây giờ làm thêm ở Nhật gần như không có trần. Từ cuộc cải cách cách làm việc (働き方改革), luật đã đặt ra giới hạn rõ ràng:

    Trường hợp Giới hạn
    Nguyên tắc chung 45 giờ/tháng và 360 giờ/năm
    Có thỏa thuận đặc biệt (特別条項) Tối đa 720 giờ/năm
    Khi có thỏa thuận đặc biệt Dưới 100 giờ trong một tháng đơn lẻ (gồm cả làm ngày nghỉ)
    Khi có thỏa thuận đặc biệt Trung bình nhiều tháng liên tiếp không quá 80 giờ
    Số tháng được vượt 45 giờ Tối đa 6 lần trong một năm

    ※ Một số ngành nghề có quy định riêng. Nếu tình huống của bạn phức tạp, hãy hỏi Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động (労働基準監督署).

    Tiền làm thêm phải được trả — với mức phụ trội

    Làm thêm ngoài giờ quy định phải được trả cao hơn lương giờ bình thường. Mức phụ trội khác nhau tùy loại: làm ngoài giờ, làm đêm (từ 22h đến 5h), và làm ngày nghỉ theo luật đều có tỷ lệ riêng, và các loại này có thể cộng dồn.

    ⚠️ Những dấu hiệu bạn đang bị thiệt

    • “Service zangyo” (サービス残業) — làm thêm không được ghi nhận, không được trả tiền. Đây là vi phạm pháp luật, không phải “tinh thần trách nhiệm”.
    • Bấm thẻ ra rồi tiếp tục làm. Nếu bạn được yêu cầu làm vậy, hãy tự ghi lại giờ thực tế.
    • Nghỉ trưa nhưng vẫn phải trực điện thoại. Thời gian đó về nguyên tắc vẫn là thời gian làm việc.
    • Họp hoặc dọn dẹp trước/sau giờ mà không được tính. Nếu bắt buộc tham gia, đó là thời gian làm việc.
    • Lương “bao gồm sẵn tiền làm thêm” nhưng vượt số giờ đã bao gồm mà không trả thêm.

    Hãy tự ghi lại giờ làm. Chụp màn hình bảng chấm công, ghi giờ đến/về vào điện thoại, giữ lại tin nhắn công việc ngoài giờ. Nếu sau này cần khiếu nại, bằng chứng của chính bạn là thứ có giá trị nhất.

    Cách xin nghỉ phép mà không gây khó xử

    Biết luật là một chuyện, xin nghỉ trong thực tế lại là chuyện khác. Đây là cách làm thực tế ở môi trường Nhật.

    Quy trình 5 bước

    1. Xin sớm. Ở Nhật, báo trước từ 2 tuần đến 1 tháng được đánh giá cao. Xin gấp dễ bị coi là thiếu cân nhắc — dù về luật bạn vẫn có quyền.
    2. Chọn thời điểm ít bận. Tránh cuối tháng, cuối kỳ kế toán, hoặc mùa cao điểm của công ty. Điều này giảm khả năng bị đề nghị đổi ngày.
    3. Nói trực tiếp với cấp trên trước, sau đó mới nộp đơn. Trình tự này rất quan trọng trong văn hóa công ty Nhật.
    4. Chuẩn bị bàn giao. Ghi rõ ai xử lý việc gì trong lúc bạn vắng mặt. Đây là điều được đánh giá cao nhất.
    5. Sau khi đi làm lại, nói một câu cảm ơn. “ご迷惑をおかけしました” hoặc “ありがとうございました” — câu ngắn này giúp lần sau dễ hơn nhiều.

    ✅ Mẫu câu tiếng Nhật dùng được ngay

    • 「〇月〇日に有給を取らせていただきたいのですが、よろしいでしょうか」 — Tôi muốn xin nghỉ phép ngày … , có được không ạ?
    • 「私用のためです」 — Vì việc riêng. (Đủ rồi, không cần giải thích thêm.)
    • 「引き継ぎは〇〇さんにお願いしてあります」 — Việc bàn giao tôi đã nhờ anh/chị … rồi.
    • 「ご迷惑をおかけしますが、よろしくお願いいたします」 — Xin lỗi vì gây phiền, mong được giúp đỡ.
    • 「昨日はありがとうございました」 — Cảm ơn về hôm qua. (Nói khi quay lại làm việc.)

    Khi công ty không cho nghỉ, hoặc không trả tiền làm thêm

    Nếu đã trao đổi mà không thay đổi, bạn có nơi để hỏi — và việc hỏi là miễn phí.

    労働基準監督署 Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động — nơi tiếp nhận vi phạm luật lao động
    総合労働相談コーナー Quầy tư vấn lao động tổng hợp, có tại các Sở Lao động địa phương
    外国人労働者向け相談 Nhiều nơi có hỗ trợ tiếng Việt vào những ngày nhất định
    Chi phí Miễn phí
    Lưu ý Hãy mang theo bảng chấm công, phiếu lương và ghi chép của bạn

    Một số Sở Lao động có đường dây tư vấn bằng tiếng Việt theo lịch cố định trong tuần. Hãy tìm “労働条件相談 ベトナム語” kèm tên tỉnh của bạn, hoặc hỏi trực tiếp tại quầy — họ có thể sắp xếp phiên dịch.

    Câu hỏi thường gặp

    Tôi làm arubaito, có được phép năm không?

    Có. Người làm bán thời gian cũng được cấp phép năm nếu đáp ứng điều kiện về thời gian làm việc, chỉ là số ngày được tính theo tỷ lệ số ngày làm việc trong tuần.

    Nghỉ phép có bị trừ tiền chuyên cần không?

    Việc đối xử bất lợi với người sử dụng quyền nghỉ phép là điều pháp luật không cho phép. Nếu công ty trừ tiền thưởng chuyên cần vì bạn nghỉ phép, hãy hỏi Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động.

    Thực tập sinh kỹ năng có được nghỉ phép không?

    Có. Luật lao động Nhật áp dụng cho người lao động không phân biệt quốc tịch hay tư cách lưu trú. Nếu bị từ chối, hãy liên hệ tổ chức giám sát hoặc cơ quan hỗ trợ.

    Tôi sắp về nước, phép còn lại xử lý thế nào?

    Thông thường có thể dùng hết trước ngày nghỉ việc. Hãy trao đổi sớm, vì nếu để đến phút cuối thì không còn đủ ngày để nghỉ.

    Kết luận

    Ba con số đáng nhớ:

    • 10 ngày — số phép tối thiểu sau 6 tháng làm việc
    • 5 ngày — số ngày công ty bắt buộc phải cho bạn nghỉ mỗi năm
    • 45 giờ/tháng — giới hạn làm thêm theo nguyên tắc chung

    Bạn không cần đối đầu với công ty để sử dụng quyền của mình. Xin sớm, bàn giao đầy đủ, nói lời cảm ơn — làm đúng cách thì phần lớn trường hợp sẽ suôn sẻ. Còn nếu công ty vẫn không tuân thủ, thì đã có nơi để hỏi, và việc hỏi không tốn một đồng nào.

  • Furusato Nozei cho người Việt ở Nhật 2026: hướng dẫn từ A đến Z (đã cấm point)

    Furusato Nozei cho người Việt ở Nhật 2026: hướng dẫn từ A đến Z (đã cấm point)

    Furusato Nozei là gì? Vì sao người Việt ở Nhật nên biết

    Nếu bạn đang đi làm ở Nhật và có đóng thuế thu nhập (所得税) và thuế cư trú (住民税), thì ふるさと納税 (Furusato Nozei) là một trong số ít chế độ mà bạn gần như không thể mất gì khi tham gia đúng cách.

    Nói đơn giản: bạn “quyên góp” tiền cho một địa phương ở Nhật, địa phương đó gửi lại cho bạn quà cảm ơn (gạo, thịt, hải sản, hoa quả, đồ gia dụng…), và phần tiền bạn quyên góp trừ đi 2.000 yên sẽ được khấu trừ khỏi thuế bạn phải nộp năm sau.

    Nghĩa là nếu bạn quyên góp 50.000 yên trong hạn mức của mình, bạn chỉ thực sự tốn 2.000 yên, còn 48.000 yên kia sẽ được trừ vào thuế. Đổi lại bạn nhận được quà trị giá khoảng 15.000 yên. Đó là lý do rất nhiều người Nhật làm việc này mỗi năm.

    Người nước ngoài có được tham gia không? Có. Chế độ này không phân biệt quốc tịch. Điều kiện duy nhất là bạn đang cư trú tại Nhật và có đóng thuế thu nhập / thuế cư trú tại Nhật.

    Hai thay đổi lớn bạn phải biết trong 2026

    ⚠️ Đã thay đổi so với trước đây

    • Từ ngày 1/10/2025, các trang trung gian bị cấm tặng điểm thưởng (point) khi bạn quyên góp. Trước đây nhiều người chọn trang theo mức point Rakuten hay PayPay — điều đó không còn nữa.
    • Điểm thưởng thông thường của thẻ tín dụng (khoảng 1%) thì vẫn được tính bình thường.
    • Vì không còn point, bạn nên chọn trang theo chất lượng quà tặng và độ dễ dùng, không phải theo khuyến mãi.

    Nhiều người Việt bắt đầu tìm hiểu Furusato Nozei vào lúc nghe bạn bè nói “được point nhiều lắm”. Điều đó đã không còn đúng từ tháng 10/2025. Nhưng phần lõi của chế độ — đổi thuế lấy quà, chỉ tốn 2.000 yên — vẫn nguyên vẹn.

    Ai nên làm và ai không nên

    ✅ Nên làm nếu bạn

    • Đang đi làm ở công ty Nhật (seishain, keiyaku, haken) và có nộp thuế
    • Thu nhập năm khoảng từ 2 triệu yên trở lên
    • Muốn tiết kiệm tiền ăn (gạo, thịt, cá là quà phổ biến nhất)
    • Có thể chờ 1–3 tháng để nhận quà

    ⚠️ Không nên làm nếu bạn

    • Không nộp thuế thu nhập / thuế cư trú ở Nhật (ví dụ đang là du học sinh chỉ làm baito với thu nhập rất thấp)
    • Thu nhập quá thấp nên hạn mức khấu trừ gần như bằng 0 — khi đó bạn sẽ mất tiền thật
    • Sắp về nước vĩnh viễn trong năm nay (vì khấu trừ thuế cư trú áp dụng cho năm sau)
    • Đang có nhiều khoản khấu trừ khác (vay nhà, y tế lớn) làm hạn mức bị thu hẹp

    Điểm quan trọng nhất: nếu bạn dự định về Việt Nam vĩnh viễn trong năm nay, hãy cân nhắc kỹ. Thuế cư trú (住民税) được khấu trừ vào năm sau. Nếu bạn đã rời Nhật thì phần khấu trừ đó có thể không dùng được, và bạn chỉ đơn giản là mất tiền.

    Hạn mức của bạn là bao nhiêu? (控除上限額)

    Đây là phần quan trọng nhất. Furusato Nozei không phải là vô hạn. Mỗi người có một “hạn mức” riêng — số tiền quyên góp tối đa mà bạn vẫn chỉ mất 2.000 yên. Nếu quyên góp vượt quá hạn mức đó, phần vượt sẽ không được khấu trừ và bạn thật sự mất tiền.

    Hạn mức phụ thuộc vào ba yếu tố: thu nhập năm nay, tình trạng gia đình (có vợ/chồng, có người phụ thuộc hay không), và các khoản khấu trừ khác mà bạn đang dùng (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm nhân thọ, khấu trừ người phụ thuộc…).

    Dưới đây là bảng tham khảo nhanh (đơn vị: yên/năm). Đây chỉ là số ước lượng — hãy luôn kiểm tra lại bằng công cụ mô phỏng của trang bạn dùng.

    Thu nhập năm (給与収入) Độc thân hoặc vợ chồng cùng đi làm Vợ/chồng ở nhà (có 配偶者控除)
    3.000.000 yên khoảng 25.000 yên khoảng 16.000 yên
    4.000.000 yên khoảng 39.000 yên khoảng 30.000 yên
    5.000.000 yên khoảng 57.000 yên khoảng 45.000 yên
    6.000.000 yên khoảng 74.000 yên khoảng 64.000 yên
    7.000.000 yên khoảng 104.000 yên khoảng 81.000 yên

    Nguồn: bảng tra nhanh của các trang Furusato Nozei chính thống (tham chiếu tiêu chuẩn của Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản). Con số thực tế có thể chênh lệch tùy hồ sơ của bạn.

    ⚠️ Ba trường hợp khiến hạn mức của bạn THẤP hơn bảng trên rất nhiều

    • Bạn đang khai khấu trừ người phụ thuộc (扶養控除) cho gia đình ở Việt Nam. Mỗi người phụ thuộc làm giảm thu nhập chịu thuế, nên hạn mức Furusato Nozei cũng giảm theo — có khi giảm một nửa. Đây là điểm nhiều người Việt bị hụt nhất.
    • Bạn mới sang Nhật giữa năm. Năm đầu tiên thu nhập chỉ tính từ tháng bạn bắt đầu làm, nên thu nhập cả năm thấp → hạn mức thấp.
    • Bạn gần như không phải nộp thuế. Nếu thu nhập quá thấp hoặc được miễn thuế cư trú, bạn không có gì để khấu trừ — làm Furusato Nozei sẽ chỉ là mua hàng bình thường với giá đắt. Trường hợp này nên bỏ qua.

    Cách an toàn nhất: vào trang Furusato Nozei bạn định dùng, tìm mục 「控除上限額シミュレーション」 (mô phỏng hạn mức khấu trừ), nhập thu nhập trên phiếu 源泉徴収票 (gensen choshuhyo) năm ngoái và số người phụ thuộc, rồi quyên góp thấp hơn kết quả khoảng 10% cho chắc.

    Các bước làm, từ đầu đến cuối

    Quy trình 6 bước

    1. Kiểm tra hạn mức bằng công cụ mô phỏng (xem phần trên).
    2. Chọn một trang Furusato Nozei và đăng ký tài khoản.
    3. Chọn địa phương và quà tặng (返礼品). Có thể chọn nhiều nơi, nhưng nhớ số địa phương ảnh hưởng đến thủ tục ở bước 6.
    4. Thanh toán. Quan trọng: tên người quyên góp phải là tên của chính bạn — người đang nộp thuế. Nếu trả bằng thẻ đứng tên người khác (chồng/vợ/bạn), khoản đó sẽ không được khấu trừ cho bạn.
    5. Nhận quà và giấy tờ. Địa phương sẽ gửi quà (thường 2 tuần đến 2 tháng) và giấy chứng nhận quyên góp (寄附金受領証明書). Giữ kỹ giấy này.
    6. Làm thủ tục khấu trừ — bằng ワンストップ特例 hoặc 確定申告. Không làm bước này thì bạn không được giảm thuế gì cả.

    Hạn chót quyên góp: khoản quyên góp phải hoàn tất thanh toán trong năm, tức là đến hết ngày 31/12. Cuối tháng 12 các trang rất đông và một số quà hết hàng, nên đừng để đến ngày cuối.

    ワンストップ特例 hay 確定申告? Chọn đúng để không mất tiền

    Sau khi quyên góp, bạn phải chọn một trong hai cách để được khấu trừ. Đây là chỗ nhiều người bỏ sót và cuối cùng mất trắng tiền.

    ワンストップ特例 (One-stop) 確定申告 (Khai thuế)
    Dùng được khi nào Bạn không cần khai thuế (chỉ có lương, đã làm 年末調整) quyên góp cho tối đa 5 địa phương trong năm Ai cũng dùng được. Bắt buộc nếu quyên góp từ 6 địa phương trở lên
    Phải làm gì Gửi đơn 申請書 + bản photo thẻ My Number + giấy tờ tùy thân cho từng địa phương bạn đã quyên góp Khai trong tờ 確定申告, kèm giấy chứng nhận quyên góp
    Hạn chót Ngày 10/1 của năm sau (phải tới nơi, không phải dấu bưu điện) Thường 16/2 – 15/3 của năm sau
    Được giảm ở đâu Toàn bộ trừ vào thuế cư trú (住民税) năm sau Một phần hoàn lại từ thuế thu nhập (所得税), phần còn lại trừ vào 住民税
    Phù hợp với Nhân viên công ty bình thường, quyên góp ít nơi Người tự kinh doanh, người khai 医療費控除, hoặc khai 扶養控除 cho gia đình ở Việt Nam bằng 確定申告

    ⚠️ Bẫy lớn nhất: ワンストップ bị hủy khi bạn khai thuế

    • Nếu bạn đã gửi đơn ワンストップ rồi sau đó lại nộp 確定申告 (ví dụ để khai khấu trừ người phụ thuộc ở Việt Nam, khấu trừ tiền thuốc men, hoặc năm đầu vay mua nhà), thì toàn bộ đơn ワンストップ trở nên vô hiệu.
    • Khi đó bạn bắt buộc phải ghi lại tất cả các khoản Furusato Nozei vào tờ 確定申告. Quên ghi = mất toàn bộ khoản khấu trừ.
    • Vì vậy: nếu bạn biết trước mình sẽ khai 確定申告, đừng bận tâm đến ワンストップ — cứ khai thẳng vào tờ khai thuế cho gọn.

    Sau khi cấm point, nên chọn trang nào?

    Trước đây nhiều người chọn trang chỉ vì “trang nào tặng nhiều point nhất”. Từ 1/10/2025 lý do đó không còn nữa. Bây giờ hãy chọn theo bốn tiêu chí thực tế:

    ✅ Tiêu chí chọn trang Furusato Nozei năm 2026

    • Số địa phương tham gia. Trang càng nhiều địa phương thì càng dễ tìm món bạn muốn.
    • Có giao diện dễ hiểu và hỗ trợ ワンストップ online. Một số trang cho phép làm đơn ワンストップ bằng ứng dụng với thẻ My Number, khỏi phải in và gửi bưu điện — cực kỳ tiện.
    • Trang bạn đã có tài khoản. Nếu bạn vốn đã mua sắm quen trên một sàn thương mại điện tử, dùng trang Furusato Nozei của sàn đó sẽ đỡ phải nhập lại địa chỉ và thẻ.
    • Point thông thường của thẻ tín dụng vẫn còn. Việc cấm chỉ áp dụng cho point do trang trung gian tặng thêm. Point cơ bản của thẻ tín dụng (thường khoảng 1%) vẫn được cộng như mọi giao dịch khác.

    Về quà tặng: theo quy định, giá trị quà không được vượt quá 30% số tiền quyên góp và phải là sản phẩm của chính địa phương đó. Nên đừng kỳ vọng “quà bằng tiền bỏ ra” — giá trị thật nằm ở chỗ bạn dùng tiền thuế vốn dĩ phải nộp để đổi lấy một món đồ.

    Gợi ý thực tế cho người Việt: những món dùng được hằng ngày sẽ có ích hơn đồ xa xỉ. Gạo (お米) là lựa chọn số một — nặng, đắt, mua ở siêu thị rất tốn. Sau đó là thịt đông lạnh, hải sản, giấy vệ sinh và đồ dùng gia đình. Nhiều địa phương có kiểu 定期便 (giao định kỳ nhiều tháng) — quyên góp một lần, nhận gạo đều đặn cả năm.

    Những sai lầm khiến bạn mất tiền

    ⚠️ Kiểm tra lại 6 điều này trước khi bấm thanh toán

    • Quyên góp vượt hạn mức. Phần vượt không được khấu trừ — đó là tiền mất thật.
    • Quên làm thủ tục khấu trừ. Quyên góp xong rồi không gửi đơn ワンストップ và cũng không khai thuế = bạn chỉ đơn giản là đã cho tiền.
    • Gửi đơn ワンストップ muộn. Hạn 10/1 là phải đến nơi, không phải ngày gửi. Gửi ngày 9/1 từ tỉnh xa là rất rủi ro.
    • Tên người quyên góp không khớp với người nộp thuế. Lỗi này rất hay gặp khi dùng chung thẻ với người nhà.
    • Chuyển nhà mà không báo. Nếu địa chỉ của bạn thay đổi sau khi gửi đơn ワンストップ, bạn phải nộp đơn thay đổi (変更届出書) cho địa phương trước ngày 10/1.
    • Quyên góp cho chính nơi mình đang sống. Bạn vẫn được khấu trừ, nhưng phần lớn địa phương không tặng quà cho người cư trú tại đó. Muốn có quà thì chọn nơi khác.

    Câu hỏi thường gặp

    Người nước ngoài có thật sự làm được không?

    Có. Quy định không đề cập gì đến quốc tịch. Điều kiện thực chất chỉ là bạn đang cư trú ở Nhật và đang nộp thuế thu nhập / thuế cư trú tại Nhật. Visa gì cũng được.

    Thực tập sinh kỹ năng có nên làm không?

    Cân nhắc kỹ. Thu nhập thường thấp nên hạn mức chỉ vài chục nghìn yên hoặc ít hơn, và nếu bạn đang khai khấu trừ cho người phụ thuộc ở Việt Nam thì hạn mức càng nhỏ. Hãy chạy mô phỏng trước; nếu kết quả dưới khoảng 10.000 yên thì lợi ích không đáng công sức.

    Tôi định về nước năm nay thì sao?

    Đây là điểm rất quan trọng. Thuế cư trú (住民税) được tính dựa trên nơi bạn có địa chỉ vào ngày 1/1 của năm sau. Nếu bạn rời Nhật vĩnh viễn và đến ngày đó không còn địa chỉ ở Nhật, bạn sẽ không bị đánh thuế cư trú năm sau — nghĩa là phần khấu trừ vào 住民税 không còn chỗ để áp dụng. Trường hợp này Furusato Nozei gần như không có lợi.

    Nhận nhiều quà có bị đánh thuế không?

    Về nguyên tắc, quà tặng được xem là “thu nhập tạm thời” (一時所得), nhưng loại thu nhập này có mức khấu trừ đặc biệt 500.000 yên. Với mức quyên góp thông thường, tổng giá trị quà không tới ngưỡng đó nên hầu như không ai phải nộp thêm thuế.

    Có bắt buộc phải có thẻ My Number không?

    Với ワンストップ, bạn cần nộp bản photo thẻ My Number (hoặc giấy thông báo số My Number kèm giấy tờ tùy thân như thẻ ngoại kiều). Với 確定申告, bạn cần ghi số My Number vào tờ khai. Nếu chưa có thẻ, nên làm sớm vì thủ tục online sẽ dễ hơn nhiều.

    Quyên góp rồi bao lâu thì nhận được quà?

    Thường từ 2 tuần đến 2 tháng, tùy địa phương và loại quà. Nông sản theo mùa có thể phải chờ đến vụ thu hoạch. Trang bán hàng luôn ghi rõ thời gian dự kiến — hãy đọc kỹ trước khi đặt.

    Kết luận

    Furusato Nozei không phải là “kiếm tiền”, mà là đổi hướng số thuế bạn dù sao cũng phải nộp để lấy về một món đồ. Với chi phí thực tế 2.000 yên một năm, đây vẫn là một trong những cách hiệu quả nhất để giảm chi phí sinh hoạt ở Nhật — đặc biệt nếu bạn chọn gạo hoặc đồ dùng hằng ngày.

    Ba việc cần nhớ: tính hạn mức trước, quyên góp trước 31/12, và đừng quên làm thủ tục khấu trừ. Chỉ cần bỏ sót một trong ba, bạn sẽ không nhận được lợi ích nào.

    Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo chung. Hạn mức và cách khai thuế phụ thuộc vào hoàn cảnh riêng của từng người. Nếu không chắc, hãy hỏi bộ phận nhân sự công ty hoặc phòng thuế của thành phố (市役所 · 税務課) — nhiều nơi có hỗ trợ thông dịch.

  • Chế độ Ikusei Shuro thay thế thực tập sinh: Người Việt cần biết gì?

    Chế độ thực tập sinh kỹ năng (技能実習) sẽ được thay thế bằng chế độ mới Ikusei Shuro (育成就労 — Việc làm đào tạo), dự kiến bắt đầu từ năm 2027. Đây là thay đổi lớn nhất trong 30 năm với lao động nước ngoài tại Nhật — và phần lớn là tin tốt cho người Việt.

    Điểm khác lớn nhất: được chuyển việc

    Thực tập sinh hiện tại về nguyên tắc không được đổi chỗ làm. Chế độ mới cho phép chuyển việc trong cùng lĩnh vực sau 1–2 năm làm việc (tùy ngành) nếu đạt điều kiện về kỹ năng và tiếng Nhật. Điều này buộc các công ty phải đối xử tốt hơn để giữ người.

    Lộ trình rõ ràng lên Tokutei Gino

    Ikusei Shuro được thiết kế nối thẳng lên Tokutei Gino 1-go (3 năm đào tạo → thi lên), rồi Tokutei Gino 2-go — visa không giới hạn gia hạn và có thể bảo lãnh gia đình. Nói cách khác: con đường từ lao động phổ thông đến định cư lâu dài trở nên rõ ràng hơn.

    Người đang là thực tập sinh thì sao?

    Có giai đoạn chuyển tiếp — người đang giữa chừng chương trình thực tập được tiếp tục theo chế độ cũ. Thông tin chi tiết sẽ được công bố dần; hãy theo dõi thông báo từ OTIT/cơ quan quản lý mới và nghiệp đoàn của bạn, đừng tin lời đồn trên mạng xã hội.

    Lời khuyên: Dù ở chế độ nào, hai thứ quyết định tương lai của bạn ở Nhật vẫn là tiếng Nhật và kỹ năng nghề. Đầu tư học từ bây giờ — chế độ mới thưởng cho người có chuẩn bị.

  • Giảm trừ người phụ thuộc ở Nhật khi gửi tiền về Việt Nam (2026): điều kiện 38 vạn yên và giấy tờ cần có

    Nếu bạn đang gửi tiền về Việt Nam nuôi bố mẹ hoặc con cái, rất có thể bạn đang đóng thừa thuế mỗi tháng mà không biết. Chế độ 扶養控除 (fuyō kōjo — giảm trừ người phụ thuộc) cho phép bạn khai người thân đang sống ở Việt Nam là người phụ thuộc, và khoản thuế được giảm có thể lên tới vài chục nghìn yên mỗi năm.

    Nhưng từ năm 2023, điều kiện đã siết chặt hơn trước. Bài viết này giải thích ai đủ điều kiện, cần giấy tờ gì, và sai lầm nào khiến hồ sơ bị từ chối.

    Giảm trừ người phụ thuộc là gì? Được giảm bao nhiêu?

    Đây là chế độ giảm thu nhập chịu thuế khi bạn nuôi người thân. Người thân đó không cần sống cùng bạn ở Nhật — sống ở Việt Nam vẫn được, miễn là bạn thực sự chu cấp.

    Loại thuế được giảm Thuế thu nhập (所得税) và thuế cư trú (住民税)
    Khai ở đâu 年末調整 (điều chỉnh cuối năm) qua công ty, hoặc 確定申告 (tự khai thuế)
    Người thân ở Việt Nam Được tính, nếu đáp ứng điều kiện và có đủ giấy tờ
    Điểm mấu chốt Phải chứng minh được bằng giấy tờ, không phải chỉ khai miệng

    Vì thuế cư trú của năm sau được tính dựa trên thu nhập năm nay, nên khai đúng một lần sẽ giảm cả hai loại thuế. Đây là lý do nhiều người thấy tiền thuế cư trú năm sau giảm rõ rệt.

    【Quan trọng】Điều kiện đã thay đổi từ năm 2023

    Trước đây chỉ cần giấy tờ quan hệ họ hàng và chứng từ gửi tiền. Từ năm 2023, độ tuổi của người thân quyết định điều kiện. Đây là điểm nhiều người Việt bị vướng nhất.

    Tuổi người thân ở Việt Nam Có được tính không? Giấy tờ cần nộp
    16 đến dưới 30 tuổi Được Giấy tờ quan hệ họ hàng + chứng từ gửi tiền
    30 đến dưới 70 tuổi Chỉ được nếu thuộc 1 trong 3 trường hợp ngoại lệ (xem dưới) Tùy trường hợp
    Từ 70 tuổi trở lên Được Giấy tờ quan hệ họ hàng + chứng từ gửi tiền

    Đây là chỗ nhiều người mất tiền oan. Bố mẹ ở độ tuổi 50–60 — tức là nhóm phổ biến nhất mà người Việt gửi tiền về nuôi — nằm đúng vào khoảng 30 đến dưới 70 tuổi. Nghĩa là bạn phải rơi vào một trong ba ngoại lệ, mà thực tế thường là ngoại lệ số ③: gửi từ 38 vạn yên trở lên trong năm.

    Ba trường hợp ngoại lệ cho người 30 đến dưới 70 tuổi

    ① Du học Người thân rời Nhật để đi du học (không còn địa chỉ cư trú tại Nhật)
    Giấy tờ: quan hệ họ hàng + giấy tờ visa du học + chứng từ gửi tiền
    ② Người khuyết tật Thuộc diện người khuyết tật theo quy định thuế
    Giấy tờ: quan hệ họ hàng + chứng từ gửi tiền
    ③ Gửi từ 38 vạn yên trở lên Trong năm đó bạn đã gửi cho người này từ 380.000 yên trở lên làm chi phí sinh hoạt hoặc học phí
    Giấy tờ: quan hệ họ hàng + chứng từ chứng minh đã gửi 38 vạn yên

    Với đa số người Việt đang đi làm tại Nhật, con đường thực tế là ngoại lệ ③. Tức là nếu bạn muốn khai bố hoặc mẹ 55 tuổi là người phụ thuộc, bạn cần gửi về cho riêng người đó tổng cộng từ 38 vạn yên trong năm.

    Hai loại giấy tờ bắt buộc

    1. Giấy tờ chứng minh quan hệ họ hàng (親族関係書類)

    Chứng minh người đó đúng là người thân của bạn. Với người Việt, thường dùng:

    • Giấy khai sinh
    • Sổ hộ khẩu / giấy xác nhận cư trú
    • Giấy đăng ký kết hôn (nếu khai vợ/chồng)
    • Hộ chiếu của người thân (bản sao)

    Bắt buộc phải có bản dịch tiếng Nhật. Giấy tờ tiếng Việt nộp nguyên bản sẽ không được chấp nhận.

    2. Chứng từ gửi tiền (送金関係書類)

    Đây là phần khiến nhiều hồ sơ bị loại. Cần chứng minh bạn đã thực sự chuyển tiền cho từng người trong năm đó.

    • Giấy tờ giao dịch của ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền quốc tế
    • Sao kê thẻ tín dụng (nếu người thân dùng thẻ phụ do bạn thanh toán)

    ⚠️ Những sai lầm khiến hồ sơ bị từ chối

    • Đưa tiền mặt khi về Việt Nam — không có chứng từ nên không được công nhận. Đây là lỗi phổ biến nhất
    • Gửi gộp một lần cho cả nhà — cần chứng từ riêng cho từng người. Gửi 100 vạn yên cho mình bố rồi khai cả bố lẫn mẹ sẽ không được tính cho mẹ
    • Nhờ người khác đứng tên gửi — người gửi phải là chính bạn
    • Không giữ biên lai — hãy lưu lại toàn bộ giấy tờ chuyển tiền trong năm

    Cách an toàn nhất: chuyển khoản riêng cho từng người, mỗi tháng một lần, qua ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền chính thức. Vừa dễ chứng minh, vừa gọn khi làm thủ tục cuối năm. Xem thêm bài Gửi tiền về Việt Nam từ Nhật.

    Khai như thế nào?

    Trường hợp làm công ăn lương (đa số)

    1. Khoảng tháng 11–12, công ty phát tờ khai 年末調整 (nenmatsu chōsei)
    2. Ghi tên người thân ở Việt Nam vào mục người phụ thuộc, kèm địa chỉ và quan hệ
    3. Nộp kèm giấy tờ quan hệ họ hàng (bản dịch) và chứng từ gửi tiền
    4. Thuế đóng thừa sẽ được hoàn lại vào lương tháng 12 hoặc tháng 1

    Nếu quên khai hoặc công ty không làm

    Bạn có thể tự khai bằng 確定申告 (kakutei shinkoku) vào khoảng tháng 2–3 năm sau. Và nếu đã bỏ lỡ nhiều năm, vẫn có thể xin hoàn thuế cho tối đa 5 năm về trước — hãy mang giấy tờ đến cơ quan thuế (税務署) để hỏi.

    Câu hỏi thường gặp

    Bố mẹ tôi 55 tuổi, tôi gửi về 2 vạn yên mỗi tháng. Có được khai không?

    2 vạn yên × 12 tháng = 24 vạn yên, chưa đạt mốc 38 vạn yên nên không đủ điều kiện theo ngoại lệ ③. Nếu muốn khai, cần nâng mức gửi cho riêng người đó lên từ 38 vạn yên/năm (khoảng 3,2 vạn yên/tháng).

    Tôi gửi cho cả bố và mẹ thì sao?

    Nếu cả hai đều trong độ tuổi 30–70, bạn cần gửi từ 38 vạn yên cho mỗi người, và có chứng từ riêng biệt. Tổng cộng là 76 vạn yên/năm.

    Ông bà 75 tuổi ở Việt Nam có được khai không?

    Được, và điều kiện dễ hơn: từ 70 tuổi trở lên chỉ cần giấy tờ quan hệ họ hàng và chứng từ gửi tiền, không cần đạt mốc 38 vạn yên.

    Vợ/con ở Việt Nam thì sao?

    Vợ/chồng áp dụng chế độ riêng (配偶者控除). Con dưới 16 tuổi không được giảm trừ thuế thu nhập nhưng vẫn ảnh hưởng đến thuế cư trú, nên vẫn nên khai.

    Nếu khai sai thì sao?

    Sẽ bị truy thu thuế và có thể bị phạt. Cơ quan thuế có thể kiểm tra chứng từ gửi tiền, nên tuyệt đối không khai người mà bạn không thực sự chu cấp.

    Tóm lại

    • Người thân ở Việt Nam vẫn được tính là người phụ thuộc nếu đủ điều kiện
    • Từ 2023, người thân 30 đến dưới 70 tuổi chỉ được tính nếu du học, là người khuyết tật, hoặc bạn gửi từ 38 vạn yên/năm cho riêng người đó
    • Đưa tiền mặt không được công nhận — luôn chuyển khoản để có chứng từ
    • Cần chứng từ riêng cho từng người, không gộp chung
    • Nếu đã bỏ lỡ, có thể xin hoàn thuế tối đa 5 năm về trước

    ※ Bài viết mang tính hướng dẫn chung. Trường hợp cụ thể xin liên hệ cơ quan thuế (税務署) hoặc kế toán viên thuế (税理士) để được tư vấn chính xác.

    Bài viết liên quan

  • Tai nạn lao động ở Nhật (Rōsai): quyền lợi, thủ tục và cách tự bảo vệ mình 2026

    Tai nạn lao động ở Nhật (Rōsai): quyền lợi, thủ tục và cách tự bảo vệ mình 2026

    Bị tai nạn khi đang làm việc ở Nhật là điều không ai mong muốn. Nhưng nếu xảy ra, điều tệ nhất là không biết mình có quyền gì — và im lặng chịu thiệt.

    Sự thật quan trọng nhất bạn cần nhớ: bảo hiểm tai nạn lao động (労災保険 – rōsai hoken) áp dụng cho mọi người lao động tại Nhật, không phân biệt quốc tịch. Thực tập sinh kỹ năng, tokutei ginou, du học sinh làm baito, kỹ sư — tất cả đều được bảo vệ.

    Bài viết này giải thích rōsai là gì, được hưởng những gì, thủ tục ra sao, và những cái bẫy khiến nhiều người Việt mất quyền lợi.

    Rōsai là gì và ai được hưởng

    Rōsai hoken là chế độ bảo hiểm bắt buộc do công ty đóng toàn bộ phí — người lao động không phải trả một đồng nào. Chế độ này chi trả khi bạn bị thương, bị bệnh, tàn tật hoặc tử vong do công việc.

    Đối tượngCó được hưởng không?
    Thực tập sinh kỹ năng (技能実習)
    Tokutei ginou (特定技能)
    Kỹ sư / Nhân viên chính thức (正社員)
    Hợp đồng ngắn hạn / Arubaito
    Du học sinh làm thêm
    Người làm việc quá giờ quy định trên visaVẫn được hưởng rōsai
    Người không có tư cách lưu trú hợp lệVẫn được hưởng rōsai

    Hai dòng cuối rất quan trọng. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản khẳng định rõ rằng luật lao động Nhật áp dụng cho người nước ngoài làm việc tại Nhật bất kể tình trạng lưu trú. Nếu bạn làm quá 28 tiếng/tuần hoặc có vấn đề về visa, bạn vẫn được hưởng rōsai khi bị tai nạn lao động. Đừng để nỗi sợ khiến bạn im lặng.

    Hai loại tai nạn được công nhận

    LoạiĐịnh nghĩaVí dụ
    業務災害 (gyōmu saigai)Tai nạn trong khi làm việcNgã từ giàn giáo, bị máy kẹp tay, bỏng trong bếp, đau lưng do bê vác
    通勤災害 (tsūkin saigai)Tai nạn trên đường đi làm / về nhàNgã xe đạp trên đường đến công ty, tai nạn giao thông khi đi làm

    Về tsūkin saigai, cần lưu ý: nếu bạn rẽ ngang làm việc riêng trên đường (đi nhậu, đi chơi) rồi mới bị tai nạn, thường sẽ không được công nhận. Nhưng những việc sinh hoạt cần thiết như ghé siêu thị mua đồ ăn, đón con ở nhà trẻ, đi khám bệnh thì vẫn được chấp nhận.

    Ngoài ra, bệnh nghề nghiệp cũng thuộc phạm vi rōsai: đau lưng do bê vác lâu năm, bệnh về hô hấp do hít bụi hóa chất, bệnh về tay do rung động máy móc, và cả trầm cảm do làm việc quá sức hoặc bị bắt nạt tại nơi làm việc.

    Bạn được hưởng những gì

    Đây là phần quan trọng nhất. Rōsai gồm 8 loại trợ cấp chính:

    1. Trợ cấp điều trị (療養補償給付)

    Toàn bộ chi phí khám, điều trị, nằm viện, thuốc men, vận chuyển. Bạn không phải trả 30% như bảo hiểm y tế thông thường — bạn trả 0 yên.

    Cách nhận có hai kiểu: nếu đến bệnh viện chỉ định của rōsai thì được điều trị miễn phí ngay; nếu đến bệnh viện khác, bạn tạm ứng trước rồi được hoàn lại toàn bộ.

    Cực kỳ quan trọng: khi đến bệnh viện, hãy nói rõ đây là tai nạn lao động (労災です – rōsai desu), đừng đưa thẻ bảo hiểm y tế thông thường. Nếu dùng nhầm thẻ bảo hiểm y tế, thủ tục sửa lại sau này rất phiền phức.

    2. Trợ cấp nghỉ việc (休業補償給付)

    Khi bạn phải nghỉ làm để điều trị và không có lương:

    KhoảnMức
    Trợ cấp nghỉ việc (休業補償給付)60% mức lương cơ sở hằng ngày
    Phụ cấp đặc biệt (休業特別支給金)20% mức lương cơ sở hằng ngày
    Tổng cộng80% mức lương cơ sở hằng ngày
    Bắt đầu từNgày thứ 4 trở đi
    3 ngày đầu (待期期間)Công ty phải trả 60% lương bình quân

    Nghĩa là bạn vẫn nhận được khoảng 80% thu nhập trong suốt thời gian nghỉ điều trị. Không có giới hạn thời gian cứng — chừng nào còn cần điều trị và không thể làm việc, trợ cấp vẫn tiếp tục.

    3. Trợ cấp tàn tật (障害補償給付)

    Nếu sau khi điều trị xong vẫn để lại di chứng, bạn được xếp hạng tàn tật từ 1 đến 14:

    • Hạng 1–7: nhận trợ cấp dạng niên kim (trả hằng năm, suốt đời)
    • Hạng 8–14: nhận trợ cấp dạng một lần

    Đây là khoản có giá trị lớn nhất trong nhiều trường hợp. Nếu tay, chân, mắt hoặc lưng bị ảnh hưởng vĩnh viễn, đừng bỏ qua bước xin xếp hạng tàn tật.

    4. Niên kim thương bệnh (傷病補償年金)

    Nếu sau 1 năm 6 tháng điều trị mà vẫn chưa khỏi và tình trạng nặng, chuyển sang chế độ niên kim:

    HạngMức trợ cấp mỗi năm
    Hạng 1313 ngày lương cơ sở
    Hạng 2277 ngày lương cơ sở
    Hạng 3245 ngày lương cơ sở

    5. Trợ cấp chăm sóc (介護補償給付)

    Dành cho người tàn tật hạng 1–2 cần người chăm sóc thường xuyên.

    6. Trợ cấp tử tuất (遺族補償給付)

    Nếu người lao động tử vong, gia đình được nhận niên kim hoặc trợ cấp một lần tùy theo có người đủ điều kiện hưởng hay không. Gia đình ở Việt Nam vẫn được nhận nếu chứng minh được quan hệ nhân thân và tình trạng phụ thuộc.

    7. Tiền mai táng (葬祭料)

    315.000 yên cộng với 30 ngày lương cơ sở. Nếu tổng số này thấp hơn 60 ngày lương cơ sở thì được trả 60 ngày lương cơ sở.

    8. Khám sức khỏe lần hai (二次健康診断等給付)

    Miễn phí, mỗi năm một lần, dành cho người có kết quả bất thường trong khám sức khỏe định kỳ về huyết áp, đường huyết, mỡ máu và vòng bụng.

    Thủ tục: làm gì ngay khi bị tai nạn

    BướcViệc cần làm
    1Đi khám ngay. Nói rõ với bệnh viện: 「労災です」 (rōsai desu). Không đưa thẻ bảo hiểm y tế thông thường.
    2Báo cho công ty ngay lập tức, kể cả khi vết thương có vẻ nhẹ.
    3Chụp ảnh hiện trường, giữ mọi giấy tờ, ghi lại ngày giờ và tên người chứng kiến.
    4Lấy mẫu đơn từ công ty hoặc Rōdō Kijunkantokusho (労働基準監督署 – Cục Giám sát Tiêu chuẩn Lao động).
    5Nộp đơn. Công ty thường hỗ trợ điền, nhưng bạn có quyền tự nộp.
    6Nhận kết quả xét duyệt và tiền trợ cấp.

    Các mẫu đơn thường dùng: 様式第5号 (điều trị tại bệnh viện chỉ định), 様式第7号 (bệnh viện khác), 様式第8号 (trợ cấp nghỉ việc). Với tai nạn đi làm (tsūkin) thì dùng bộ mẫu số 16 tương ứng.

    Nếu công ty không chịu hợp tác

    Đây là tình huống phổ biến nhất mà người Việt gặp phải. Một số công ty tìm cách né tránh vì sợ bị thanh tra hoặc tăng phí bảo hiểm. Họ có thể nói:

    • 「Cứ dùng bảo hiểm y tế thường đi」— SAI. Tai nạn lao động phải dùng rōsai.
    • 「Công ty sẽ tự trả viện phí, đừng làm rōsai」— đây gọi là 労災隠し (rōsai kakushi – giấu tai nạn lao động), là hành vi phạm pháp.
    • 「Người nước ngoài không được hưởng」— SAI hoàn toàn.
    • 「Nếu làm rōsai sẽ bị đuổi việc / bị hủy visa」— sa thải vì lý do này là bất hợp pháp.

    Bạn không cần công ty đồng ý để nộp đơn rōsai. Đây là điểm mấu chốt mà rất nhiều người không biết. Bạn có thể tự mang đơn đến Rōdō Kijunkantokusho tại khu vực nơi công ty đặt trụ sở. Nếu công ty từ chối ký xác nhận, hãy trình bày rõ tình hình với cán bộ ở đó — họ sẽ hướng dẫn cách xử lý.

    Nơi hỗ trợ bằng tiếng Việt

    • Rōdō Kijunkantokusho (労働基準監督署) — cơ quan chính thức xử lý rōsai. Nhiều nơi có dịch vụ phiên dịch qua điện thoại.
    • Đường dây tư vấn lao động cho người nước ngoài của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi — có hỗ trợ tiếng Việt.
    • OTIT (Tổ chức Thực tập Kỹ năng Người nước ngoài) — nếu bạn là thực tập sinh, đây là nơi đầu tiên nên liên hệ. Có tư vấn tiếng Việt.
    • Công đoàn (労働組合) — một số công đoàn nhận cả người nước ngoài và hỗ trợ đàm phán với công ty.
    • Luật sư / hành chính sĩ (行政書士) — với các vụ nghiêm trọng, nên nhờ chuyên gia.

    Đừng nhờ đồng nghiệp dịch giúp trong những việc quan trọng như thế này. Hãy dùng kênh chính thức, vì lời khai của bạn sẽ được ghi vào hồ sơ.

    Từ vựng tiếng Nhật cần thiết

    Tiếng ViệtTiếng NhậtCách đọc
    Đây là tai nạn lao động労災ですRōsai desu
    Tôi bị thương khi đang làm việc仕事中にけがをしましたShigoto-chū ni kega o shimashita
    Tôi bị tai nạn trên đường đi làm通勤中に事故にあいましたTsūkin-chū ni jiko ni aimashita
    Tôi muốn nộp đơn xin rōsai労災の申請をしたいですRōsai no shinsei o shitai desu
    Xin cho tôi mẫu đơn用紙をくださいYōshi o kudasai
    Công ty không chịu hợp tác会社が協力してくれませんKaisha ga kyōryoku shite kuremasen
    Có phiên dịch tiếng Việt không?ベトナム語の通訳はありますかBetonamu-go no tsūyaku wa arimasu ka
    Cục Giám sát Tiêu chuẩn Lao động労働基準監督署Rōdō kijun kantokusho

    Câu hỏi thường gặp

    Thực tập sinh có được hưởng rōsai không?

    Có. Bảo hiểm tai nạn lao động áp dụng cho mọi người lao động tại Nhật không phân biệt quốc tịch hay tư cách lưu trú, bao gồm thực tập sinh kỹ năng, tokutei ginou, du học sinh làm baito và nhân viên chính thức. Công ty đóng toàn bộ phí, bạn không phải trả gì.

    Tôi làm quá 28 tiếng/tuần, có bị ảnh hưởng không?

    Bạn vẫn được hưởng rōsai. Luật lao động Nhật bảo vệ người lao động bất kể tình trạng visa. Việc làm quá giờ là vấn đề riêng về tư cách lưu trú, không làm mất quyền được bồi thường khi bị tai nạn lao động. Đừng vì sợ mà im lặng chịu thiệt — hãy trao đổi với Rōdō Kijunkantokusho hoặc tổ chức hỗ trợ.

    Tôi được nhận bao nhiêu tiền khi phải nghỉ làm?

    Khoảng 80% mức lương cơ sở hằng ngày: 60% từ trợ cấp nghỉ việc cộng 20% từ phụ cấp đặc biệt, tính từ ngày thứ 4 trở đi. Ba ngày đầu công ty phải trả 60% lương bình quân.

    Chi phí bệnh viện tôi phải trả bao nhiêu?

    Không đồng nào. Rōsai chi trả toàn bộ chi phí điều trị, khác với bảo hiểm y tế thông thường (bạn trả 30%). Khi đến bệnh viện hãy nói rõ 「労災です」 và đừng đưa thẻ bảo hiểm y tế.

    Công ty bảo tôi dùng bảo hiểm y tế thường, có được không?

    Không. Tai nạn lao động phải dùng rōsai. Việc công ty che giấu tai nạn lao động (労災隠し) là hành vi phạm pháp. Bạn có quyền tự nộp đơn rōsai mà không cần công ty đồng ý — mang hồ sơ đến Rōdō Kijunkantokusho nơi công ty đặt trụ sở.

    Công ty có thể đuổi tôi vì nộp đơn rōsai không?

    Sa thải người lao động vì lý do này là bất hợp pháp. Nếu bị đe dọa hoặc bị sa thải, hãy liên hệ ngay Rōdō Kijunkantokusho, OTIT (nếu là thực tập sinh) hoặc công đoàn để được hỗ trợ.

    Bị tai nạn trên đường đi làm có được tính không?

    Có, gọi là 通勤災害 (tsūkin saigai). Tuy nhiên nếu bạn rẽ ngang làm việc riêng rồi mới bị tai nạn thì thường không được công nhận. Những việc sinh hoạt cần thiết như ghé siêu thị, đón con, đi khám bệnh vẫn được chấp nhận.

    Đau lưng do bê vác lâu ngày có được coi là tai nạn lao động không?

    Có thể. Bệnh nghề nghiệp cũng thuộc phạm vi rōsai, bao gồm đau lưng do bê vác, bệnh hô hấp do bụi hóa chất, bệnh về tay do rung động máy móc, và cả trầm cảm do làm việc quá sức hay bị bắt nạt tại nơi làm việc. Cần có hồ sơ y tế và bằng chứng về điều kiện làm việc.

    Tóm lại

    Những điều cần nhớ:

    • Rōsai áp dụng cho tất cả mọi người — không phân biệt quốc tịch hay tư cách lưu trú
    • Chi phí điều trị: 0 yên. Nói 「労災です」 khi đến bệnh viện
    • Nghỉ làm: nhận khoảng 80% lương từ ngày thứ 4
    • Bạn có quyền tự nộp đơn — không cần công ty đồng ý
    • Giấu tai nạn lao động là phạm pháp — công ty không được ép bạn im lặng
    • Chụp ảnh, giữ giấy tờ, ghi lại tên người chứng kiến ngay từ đầu
    • Nếu để lại di chứng, đừng quên xin xếp hạng tàn tật — đây là khoản có giá trị lớn nhất

    Nhiều người Việt mất quyền lợi không phải vì luật không bảo vệ họ, mà vì họ không biết mình được bảo vệ. Hãy lưu bài viết này và chia sẻ cho bạn bè, đồng nghiệp — hy vọng không ai cần dùng đến, nhưng biết trước vẫn hơn.

    ※ Bài viết mang tính chất thông tin tổng quát. Mỗi trường hợp cụ thể có thể khác nhau, hãy liên hệ Rōdō Kijunkantokusho hoặc chuyên gia để được tư vấn chính xác.

  • Đi xe đạp ở Nhật 2026: mức phạt “vé xanh” mới, đăng ký chống trộm và luật cần biết

    Đi xe đạp ở Nhật 2026: mức phạt “vé xanh” mới, đăng ký chống trộm và luật cần biết

    Từ ngày 1 tháng 4 năm 2026, Nhật Bản bắt đầu phạt tại chỗ người đi xe đạp bằng “vé xanh” (青切符 / ao-kippu) — đúng cơ chế đã áp dụng cho lỗi giao thông nhẹ của ô tô. Trước đó, phần lớn lỗi đi xe đạp bị bỏ qua hoặc chỉ xử lý hình sự trong trường hợp nghiêm trọng, nên cảnh sát hầu như không can thiệp.

    Với người Việt đang sống ở Nhật, đây là thay đổi rất đáng quan tâm. Xe đạp là phương tiện đi làm, đi chợ, đi học tiếng Nhật hằng ngày của hầu hết mọi người. Những thói quen bình thường ở Việt Nam — vừa đi vừa xem điện thoại, che ô khi mưa, đi ngược chiều, chở hai — bây giờ đều là lỗi bị phạt tiền, và mức phạt không hề nhỏ.

    Bài viết này giải thích rõ: mức phạt từng lỗi, nơi được phép đi, thủ tục đăng ký chống trộm (防犯登録) mà rất nhiều người Việt bỏ qua rồi gặp rắc rối khi bị cảnh sát kiểm tra, bảo hiểm bắt buộc, và cách xử lý khi bị dừng xe.

    Những gì đã thay đổi từ 1/4/2026

    Nội dungChi tiết
    Áp dụng với aiMọi người từ 16 tuổi trở lên đi xe đạp tại Nhật, kể cả du học sinh, thực tập sinh và khách du lịch
    Số lỗi bị xử phạtHơn 110 lỗi khác nhau
    Cách thứcCảnh sát lập biên bản tại chỗ; bạn nộp tiền phạt ở ngân hàng hoặc bưu điện
    Nếu không nộpQuá hạn sẽ bị gọi lên trung tâm xử lý vi phạm, và vụ việc có thể chuyển sang thủ tục hình sự
    Có ảnh hưởng bằng lái ô tô không?Vé xanh không trừ điểm bằng lái, nhưng hành vi nguy hiểm lặp lại có thể dẫn tới biện pháp khác

    Điểm cần đặc biệt lưu ý với người nước ngoài: nếu bạn nộp phạt đúng hạn thì sự việc kết thúc ở đó, không trở thành án hình sự. Nhưng nếu bỏ mặc không nộp, hồ sơ có thể chuyển sang thủ tục hình sự — và tiền án hình sự là điều bất lợi khi xin gia hạn tư cách lưu trú hoặc xin vĩnh trú sau này. Vì vậy, nhận vé xanh thì cứ nộp phạt cho xong, đừng để quá hạn.

    Mức phạt từng lỗi

    Lỗi vi phạmMức phạtGhi chú
    Vừa đi vừa cầm điện thoại (ながらスマホ)12.000 yênCao nhất. Cầm điện thoại xem bản đồ cũng tính là lỗi. Phải xuống xe rồi mới xem.
    Vượt đèn đỏ (信号無視)6.000 yênÁp dụng cả với đèn dành cho người đi bộ khi bạn băng qua từ vỉa hè
    Không dừng ở biển STOP (一時不停止)5.000 yênPhải dừng hẳn ở biển 止まれ, kể cả ngõ nhỏ
    Che ô khi đi xe (傘差し運転)5.000 yênRất nhiều người Việt mắc lỗi này. Hãy mua áo mưa poncho.
    Đeo tai nghe át tiếng xung quanh (イヤホン)5.000 yênTai nghe chống ồn mở to là trường hợp điển hình
    Đi đêm không đèn (無灯火)5.000 yênĐèn hậu nhấp nháy không thay thế được đèn trước
    Chở hai (二人乗り)3.000 yênNgoại lệ: ghế trẻ em đúng chuẩn trên xe được thiết kế cho việc đó

    Hai điều nhiều người bất ngờ. Thứ nhất, che ô vẫn là lỗi ngay cả khi mưa rất to — vấn đề pháp lý là điều khiển bằng một tay và che khuất tầm nhìn, không phải thời tiết. Một chiếc áo mưa poncho rẻ hơn nhiều so với một lần bị phạt. Thứ hai, lỗi điện thoại vẫn tính khi bạn dừng đèn đỏ mà vẫn ngồi trên xe. Hãy chống chân xuống, tấp vào lề, rồi mới mở điện thoại.

    Đi ở đâu mới đúng luật?

    Nguyên tắc: đi dưới lòng đường, sát bên trái

    Theo luật Nhật, xe đạp là xe hạng nhẹ. Mặc định bạn phải đi dưới lòng đường, sát bên trái, cùng chiều với ô tô. Đi ngược chiều bên phải là vi phạm và rất nguy hiểm — phần lớn tai nạn xe đạp với ô tô ở ngã tư xảy ra khi người đi xe đạp xuất hiện từ hướng tài xế không ngờ tới.

    Khi nào được đi trên vỉa hè

    • Nơi có biển xanh vẽ hình người đi bộ và xe đạp cùng nhau (自転車歩行者道)
    • Người dưới 13 tuổi, từ 70 tuổi trở lên, hoặc người khuyết tật
    • Khi lòng đường thực sự nguy hiểm (đang thi công, xe đỗ dày đặc)

    Ngay cả khi được phép, bạn phải đi chậm, sát phía lòng đường của vỉa hè, và luôn nhường người đi bộ. Phóng nhanh trên vỉa hè đông người chính là hành vi mà hệ thống phạt mới nhắm tới.

    Mẹo thực tế: nếu bạn là người lớn khoẻ mạnh, hãy đi dưới lòng đường sát trái, trừ khi có biển báo khác. Nếu thấy sợ, hãy xuống xe dắt bộ — khi dắt xe, về mặt pháp lý bạn là người đi bộ.

    Đăng ký chống trộm 防犯登録: bắt buộc, và chắc chắn sẽ bị kiểm tra

    Đây là phần quan trọng nhất với người Việt. Mọi xe đạp sử dụng tại Nhật bắt buộc phải đăng ký chống trộm. Số khung xe được gắn với tên và địa chỉ của bạn trong cơ sở dữ liệu mà cảnh sát tra cứu được.

    Câu hỏiTrả lời
    Có bắt buộc không?Có. Đây là quy định pháp luật đối với người sử dụng xe
    Đăng ký ở đâu?Ở tiệm xe đạp hoặc siêu thị lớn có quầy xe đạp. Nên làm ngay lúc mua.
    Chi phí bao nhiêu?Khoảng 500–700 yên tuỳ tỉnh
    Cần mang gì?Giấy tờ tuỳ thân có tên và địa chỉ hiện tại (thẻ cư trú là tốt nhất), xe đạp, và hoá đơn mua hoặc giấy chuyển nhượng
    Thời hạn?Tuỳ tỉnh, thường khoảng 10 năm, một số nơi ngắn hơn
    Nếu được bạn cho xe?Phải có 譲渡証明書 (giấy chuyển nhượng) của chủ cũ, rồi đăng ký lại sang tên bạn

    Vì sao điều này đặc biệt quan trọng với người Việt

    Cảnh sát Nhật thường xuyên kiểm tra xe đạp trên đường (職務質問). Họ dừng bạn lại, xem tem đăng ký, rồi đọc số qua bộ đàm để tra. Nếu xe chưa đăng ký, hoặc đang đứng tên người khác, bạn có thể bị giữ lại rất lâu để xác minh xe không phải đồ trộm cắp. Đây là tình huống rất nhiều người Việt đã gặp, và hoàn toàn có thể tránh được.

    Tuyệt đối không nhận xe “cho không” từ người sắp về nước mà bỏ qua giấy chuyển nhượng. Chiếc xe vẫn đứng tên một người đã rời khỏi Nhật chắc chắn sẽ khiến bạn mất hàng giờ giải thích với cảnh sát.

    Ngoài ra, hãy nhớ: người nước ngoài bắt buộc phải mang theo thẻ cư trú (在留カード) mọi lúc. Khi bị kiểm tra xe đạp mà không có thẻ, vấn đề sẽ lớn hơn nhiều so với chuyện chiếc xe.

    Bảo hiểm xe đạp: bắt buộc ở hầu hết các tỉnh

    Nhiều người nghĩ bảo hiểm xe đạp là tự nguyện. Ở phần lớn nước Nhật thì không. Theo thống kê gần đây, đa số các tỉnh đã quy định bắt buộc người đi xe đạp phải có bảo hiểm trách nhiệm dân sự, một số ít coi là khuyến khích, và chỉ một tỉnh chưa có quy định.

    Thường không có mức phạt trực tiếp nếu không mua, nên nhiều người bỏ qua. Nhưng rủi ro thật sự nằm ở tiền bồi thường: toà án Nhật đã từng buộc người đi xe đạp bồi thường hàng chục triệu yên khi gây thương tích nặng cho người đi bộ. Nếu không có bảo hiểm, số tiền đó bạn phải tự trả.

    Cách tham giaChi tiết
    Thêm vào bảo hiểm nhà ởTìm điều khoản 個人賠償責任特約 (trách nhiệm dân sự cá nhân); thường chỉ vài trăm yên/tháng
    Qua thẻ tín dụngNhiều thẻ tín dụng Nhật có gói bổ sung trách nhiệm dân sự
    Bảo hiểm xe đạp riêngĐăng ký online hoặc ở konbini; khoảng 300–600 yên/tháng cho cá nhân
    Dấu TSBảo hiểm kèm theo kiểm định an toàn tại tiệm xe đạp, có giá trị 1 năm
    Kiểm tra trướcCó thể bạn đã được bảo hiểm rồi — điều khoản trách nhiệm dân sự của hợp đồng khác thường đã bao gồm tai nạn xe đạp

    Đỗ xe: coi chừng bị thu giữ

    Để xe trước ga mười phút cũng có thể mất cả buổi chiều. Chính quyền địa phương thu giữ xe đạp đỗ sai chỗ (放置自転車) trong khu vực có biển cấm, thường dán giấy cảnh báo trước, rồi đưa về kho chứa thường ở rất xa.

    Để lấy lại, bạn cần giấy tờ tuỳ thân có ảnh, thông tin đăng ký xe và một khoản phí thường từ 2.000 đến 5.000 yên tuỳ thành phố. Kho chỉ mở vào một số ngày và giờ nhất định, xe không ai nhận sẽ bị thanh lý.

    Cách giải quyết rất đơn giản: dùng bãi gửi xe có phí (駐輪場) gần ga. Giá theo ngày thường chỉ 100–150 yên, còn vé tháng rẻ hơn nhiều so với một lần bị thu giữ.

    Mua xe đạp ở Nhật

    Lựa chọnGiá tham khảoGhi chú
    Mamachari ở siêu thị lớn10.000–25.000 yênXe thành phố tiêu chuẩn. Đăng ký làm luôn tại cửa hàng. Lựa chọn hợp lý nhất.
    Tiệm xe đạp chuyênTừ 25.000 yênPhụ tùng tốt hơn, có nơi bảo dưỡng lâu dài
    Xe trợ lực điện (電動アシスト)80.000–180.000 yênRất đáng tiền nếu khu bạn ở nhiều dốc hoặc phải chở con
    Cửa hàng đồ cũ (recycle shop)5.000–15.000 yênPhải chắc chắn họ làm thủ tục chuyển đăng ký; cửa hàng uy tín đều làm
    Xin lại từ người về nướcGần như miễn phíChỉ nên nhận khi có 譲渡証明書 và đăng ký lại. Nếu không, đừng nhận.

    Nếu bạn ở Nhật từ vài tháng trở lên, mua rẻ hơn thuê. Hãy kiểm tra xe có đèn trước hoạt động, chuông và phanh tốt cả hai bánh — cả ba đều là quy định bắt buộc, và phanh hỏng bản thân nó đã là lỗi bị phạt.

    Khi bị cảnh sát dừng xe thì làm gì?

    1. Dừng lại và giữ bình tĩnh. Kiểm tra xe đạp là việc thường xuyên, không phải cáo buộc bạn phạm tội.
    2. Xuất trình thẻ cư trú (在留カード). Người nước ngoài bắt buộc mang theo. Không có thẻ là vấn đề lớn hơn nhiều so với chiếc xe.
    3. Chỉ cho họ tem đăng ký. Thường dán ở khung xe, phía dưới yên.
    4. Nếu bị lập biên bản, bạn sẽ nhận giấy nộp phạt. Hãy nộp ở ngân hàng hoặc bưu điện đúng hạn.
    5. Nếu không hiểu tiếng Nhật, hãy nói rõ và đề nghị họ viết ra giấy. Đừng ký vào thứ mình chưa hiểu.

    Thái độ lịch sự và hợp tác giúp buổi kiểm tra kết thúc nhanh hơn rất nhiều.

    Bảng tự kiểm tra

    Hạng mụcTrạng thái
    Xe đã đăng ký 防犯登録 đứng tên bạn
    Luôn mang theo thẻ cư trú khi đi xe
    Đèn trước sáng, có phản quang hoặc đèn sau
    Phanh tốt cả hai bánh
    Có chuông
    Có bảo hiểm trách nhiệm dân sự (kiểm tra hợp đồng hiện có trước)
    Điện thoại để trong túi hoặc gắn giá đỡ, không cầm tay
    Dùng áo mưa poncho thay vì che ô
    Chỉ đỗ xe ở 駐輪場

    Câu hỏi thường gặp

    Bị phạt vé xanh có ảnh hưởng đến visa không?

    Nếu bạn nộp phạt đúng hạn thì sự việc kết thúc và không trở thành án hình sự. Nhưng nếu để quá hạn, hồ sơ có thể chuyển sang thủ tục hình sự, và tiền án là điều bất lợi khi xin gia hạn tư cách lưu trú hoặc xin vĩnh trú. Vì vậy hãy nộp phạt ngay.

    Du học sinh và thực tập sinh có bị áp dụng không?

    Có. Quy định áp dụng với mọi người từ 16 tuổi trở lên đi xe đạp tại Nhật, không phân biệt tư cách lưu trú.

    Đăng ký chống trộm có thật sự bắt buộc không?

    Có. Đây là quy định pháp luật, chi phí chỉ khoảng 500–700 yên. Quan trọng hơn, nó giúp bạn tránh bị giữ lại lâu khi cảnh sát kiểm tra xe trên đường.

    Tôi có thể vừa đi vừa xem bản đồ trên điện thoại không?

    Không, nếu cầm điện thoại trên tay — mức phạt là 12.000 yên. Hãy gắn giá đỡ và cài lộ trình trước khi đi, hoặc xuống xe rồi mới xem.

    Không mua bảo hiểm xe đạp có bị phạt không?

    Thường không có phạt trực tiếp, nhưng đa số các tỉnh quy định bắt buộc. Rủi ro thật là tiền bồi thường: toà án Nhật đã từng buộc bồi thường hàng chục triệu yên trong các vụ gây thương tích nặng.

    Tóm lại

    Nhật Bản không đặt ra luật mới vào tháng 4/2026 — chỉ là bắt đầu thực thi luật cũ bằng cách phạt tiền ngay tại chỗ. Nếu bạn đăng ký xe đứng tên mình, lắp đèn trước, để điện thoại trong túi, mặc áo mưa thay vì che ô, đi sát bên trái và đỗ xe ở 駐輪場, bạn sẽ không bao giờ phải chạm mặt hệ thống này.

    Hai việc nên làm ngay trong tuần này: kiểm tra xem xe đạp của bạn đã đăng ký đúng tên bạn chưa, và xem lại hợp đồng bảo hiểm hiện có xem đã bao gồm trách nhiệm dân sự cá nhân chưa. Cả hai chỉ mất vài phút nhưng giúp bạn tránh những rắc rối rất tốn thời gian và tiền bạc.

  • Kết hôn với người Nhật 2026: thủ tục đăng ký và xin visa vợ/chồng (và vì sao 質問書 quyết định hồ sơ)

    Kết hôn với người Nhật 2026: thủ tục đăng ký và xin visa vợ/chồng (và vì sao 質問書 quyết định hồ sơ)

    Kết hôn với người Nhật không khó, nhưng thủ tục thì dài và thứ tự làm rất quan trọng. Đăng ký ở Nhật trước hay ở Việt Nam trước sẽ dẫn đến hai bộ hồ sơ hoàn toàn khác nhau. Làm sai thứ tự, bạn sẽ phải bay về Việt Nam bổ sung giấy tờ giữa chừng.

    Và điều quan trọng hơn nhiều người nghĩ: kết hôn xong không có nghĩa là bạn tự động được visa. Đăng ký kết hôn và xin tư cách lưu trú «Vợ/chồng của người Nhật» (日本人の配偶者等) là hai thủ tục riêng biệt, ở hai cơ quan khác nhau. Cục Xuất nhập cảnh xét riêng, và họ xét khá kỹ.

    Bài này đi theo đúng thứ tự thực tế: đăng ký kết hôn trước, rồi xin visa. Kèm theo là danh sách giấy tờ, thời gian chờ, và những điểm mà hồ sơ Việt–Nhật hay bị hỏi lại.

    Chọn thứ tự: đăng ký ở Nhật trước hay Việt Nam trước?

    Cả hai cách đều hợp pháp và đều dẫn đến cùng một kết quả. Khác nhau ở chỗ giấy tờ nào phải chuẩn bị trước.

    Đăng ký ở Nhật trướcĐăng ký ở Việt Nam trước
    Nơi nộp đầu tiênTòa thị chính (市役所) nơi bạn sốngSở Tư pháp tỉnh/thành ở Việt Nam
    Giấy tờ cốt lõi cần cóGiấy xác nhận tình trạng hôn nhân (婚姻要件具備証明書) do Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật cấpGiấy tờ của người Nhật được hợp pháp hóa lãnh sự
    Ai phải có mặtBạn (và tốt nhất là cả hai)Cả hai người phải có mặt phỏng vấn tại Sở Tư pháp
    Thời gianThường xong trong ngày nếu đủ giấyKhoảng 15–25 ngày làm việc
    Phù hợp với aiBạn đang sống ở Nhật, ít về Việt NamCả hai đang ở Việt Nam, hoặc bạn chưa sang Nhật

    Nếu bạn đang sống và làm việc tại Nhật, hãy đăng ký ở Nhật trước. Bạn chỉ cần lấy được Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân từ Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam là gần như xong phần khó nhất.

    Sau khi đăng ký ở một nước, bạn vẫn phải ghi chú kết hôn ở nước còn lại. Đăng ký ở Nhật xong thì làm thủ tục ghi chú kết hôn tại cơ quan Việt Nam; đăng ký ở Việt Nam xong thì báo cáo kết hôn (婚姻届) tại tòa thị chính Nhật trong vòng 3 tháng. Bỏ qua bước này sẽ gây rắc rối về sau, nhất là khi sinh con hoặc làm giấy tờ thừa kế.

    Bước 1: Đăng ký kết hôn tại Nhật

    Giấy tờ nộp tại tòa thị chính nơi một trong hai người đăng ký cư trú:

    Giấy tờAi chuẩn bịLưu ý
    Đơn đăng ký kết hôn (婚姻届)Cả haiLấy tại tòa thị chính. Cần 2 người làm chứng ký tên
    Giấy xác nhận đủ điều kiện kết hôn (婚姻要件具備証明書)Người ViệtDo Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật cấp. Đây là giấy quan trọng nhất
    Giấy khai sinh (bản dịch tiếng Nhật)Người ViệtBản dịch phải ghi rõ người dịch
    Hộ chiếu + bản dịchNgười ViệtBản sao trang thông tin
    Thẻ cư trú (在留カード)Người ViệtBản gốc để đối chiếu
    Sổ hộ tịch (戸籍謄本)Người NhậtNếu nộp ngoài nơi đăng ký hộ tịch gốc

    Để xin được Giấy xác nhận đủ điều kiện kết hôn, bạn cần mang đến Đại sứ quán/Lãnh sự quán: hộ chiếu, thẻ cư trú, giấy khai sinh, và giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do UBND xã/phường ở Việt Nam cấp. Giấy từ Việt Nam thường có thời hạn sử dụng, nên đừng xin quá sớm.

    Sau khi tòa thị chính nhận đơn, hôn nhân có hiệu lực ngay ngày nộp. Hãy xin luôn bản sao 戸籍謄本 (sổ hộ tịch có ghi tên bạn) — bạn sẽ cần nó cho hồ sơ visa và cho thủ tục ghi chú kết hôn ở Việt Nam.

    Bước 2: Xin tư cách lưu trú «Vợ/chồng của người Nhật»

    Đây mới là phần Cục Xuất nhập cảnh xét kỹ. Họ không chỉ kiểm tra bạn đã kết hôn hợp pháp chưa, mà còn xét hôn nhân có thực chất hay khônghai vợ chồng có đủ khả năng sinh sống hay không.

    Nếu bạn đang ở Nhật với tư cách khác (kỹ năng đặc định, du học, lao động…), bạn làm thủ tục đổi tư cách lưu trú (在留資格変更許可申請). Nếu bạn đang ở Việt Nam, người Nhật ở Nhật sẽ xin Giấy chứng nhận tư cách lưu trú (COE, 在留資格認定証明書) rồi gửi về cho bạn xin visa tại Đại sứ quán.

    Giấy tờMục đíchGhi chú
    Đơn xin (申請書)Mẫu chính thứcTải từ trang Cục Xuất nhập cảnh
    戸籍謄本 của người NhậtChứng minh đã kết hônBản mới trong vòng 3 tháng
    Giấy chứng nhận kết hôn phía Việt Nam + bản dịchChứng minh hai bên đều công nhậnSau khi ghi chú kết hôn
    Giấy chứng nhận thu nhập (課税証明書・納税証明書)Chứng minh khả năng sinh sốngCủa người bảo lãnh, thường là người Nhật
    Giấy tờ nơi ở (hợp đồng thuê nhà…)Chứng minh sống chungĐịa chỉ phải khớp với đăng ký cư trú
    Bảng giải trình lý do kết hôn (質問書)Kể quá trình quen nhauPhần quan trọng nhất — xem bên dưới
    Ảnh chụp chungChứng minh quan hệ thực chất2–3 ảnh ở các thời điểm/địa điểm khác nhau
    Lịch sử liên lạcBổ trợẢnh chụp màn hình tin nhắn, cuộc gọi

    Thời gian xét thường 1–3 tháng, có thể lâu hơn nếu hồ sơ bị yêu cầu bổ sung. Lần đầu thường được cấp 1 năm, sau đó gia hạn lên 1 năm, 3 năm, rồi 5 năm tùy hoàn cảnh.

    質問書 — bảng giải trình quan trọng đến mức nào

    Đây là nơi nhiều hồ sơ Việt–Nhật bị đánh trượt. Cục Xuất nhập cảnh dùng bảng này để đánh giá hôn nhân có thực chất hay không, đặc biệt khi hai người chênh lệch tuổi nhiều, quen nhau ngắn, hoặc không nói chung một ngôn ngữ.

    Những nội dung phải viết cụ thể:

    • Quen nhau khi nào, ở đâu, qua ai — viết ngày tháng cụ thể, không viết «khoảng năm ngoái»
    • Ai chủ động trước, tiến triển thế nào — kể theo mốc thời gian
    • Ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày — nếu tiếng Nhật của bạn còn yếu, hãy nói thật và giải thích hai người giao tiếp bằng cách nào
    • Đã gặp gia đình hai bên chưa — kèm ảnh nếu có
    • Dự định sống ở đâu, làm gì — cụ thể, khớp với hợp đồng thuê nhà

    Hai người viết riêng, nhưng nội dung phải khớp. Nếu bạn viết «quen nhau tháng 3/2024» còn chồng/vợ viết «tháng 6/2024», hồ sơ sẽ bị hỏi lại. Hãy ngồi lại cùng nhau, thống nhất các mốc thời gian trước khi viết.

    Điều nên tránh: viết quá hoa mỹ hoặc sao chép mẫu trên mạng. Cán bộ xét duyệt đọc hàng nghìn bộ hồ sơ và nhận ra ngay văn mẫu. Câu chuyện thật, dù đơn giản, luôn thuyết phục hơn.

    Những trường hợp bị xét kỹ hơn

    Tình huốngVì sao bị xét kỹNên chuẩn bị thêm
    Chênh lệch tuổi lớnNghi ngờ hôn nhân giảNhiều ảnh theo thời gian, lịch sử liên lạc dài
    Quen nhau dưới 1 nămThời gian ngắnBằng chứng gặp mặt thường xuyên, giấy tờ đi lại
    Không nói chung ngôn ngữKhó tin là giao tiếp đượcGiải thích rõ cách giao tiếp, chứng chỉ tiếng Nhật nếu có
    Một trong hai từng ly hônCần xác minh tình trạngGiấy tờ ly hôn đầy đủ, đã ghi chú ở cả hai nước
    Người bảo lãnh thu nhập thấpLo ngại khả năng sinh sốngSổ tiết kiệm, giấy tờ nhà ở, thư giải trình

    Bị xét kỹ không có nghĩa là bị từ chối. Rất nhiều cặp trong các tình huống trên vẫn được cấp visa. Điều quyết định là hồ sơ đầy đủ, nhất quán và trung thực.

    Sau khi có visa: những việc cần làm ngay

    • Đổi đăng ký cư trú nếu chuyển nhà — trong vòng 14 ngày
    • Đổi bảo hiểm y tế — nếu chuyển từ bảo hiểm quốc dân sang bảo hiểm công ty của vợ/chồng
    • Cập nhật thẻ My Number nếu đổi họ hoặc địa chỉ
    • Kiểm tra nenkin — tư cách lưu trú thay đổi có thể ảnh hưởng đến loại bảo hiểm hưu trí bạn tham gia
    • Ghi nhớ ngày hết hạn thẻ cư trú — nộp gia hạn trước 3 tháng, đừng để sát ngày

    Kết luận

    Thủ tục kết hôn Việt–Nhật không phức tạp về nội dung, nhưng dài về thời gian và nghiêm về thứ tự. Hai điều cần nhớ: đăng ký kết hôn và xin visa là hai việc khác nhau, và bảng giải trình 質問書 quan trọng hơn bạn nghĩ.

    Hãy bắt đầu từ Giấy xác nhận đủ điều kiện kết hôn tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam — đó là mắt xích đầu tiên và cũng là nơi hay mất thời gian nhất. Mọi thứ sau đó đi theo trình tự.

  • Chuẩn bị mùa đông ở Nhật 2026: sưởi ấm thế nào để không lạnh mà hóa đơn điện không tăng vọt

    Chuẩn bị mùa đông ở Nhật 2026: sưởi ấm thế nào để không lạnh mà hóa đơn điện không tăng vọt

    Mùa đông đầu tiên ở Nhật là một cú sốc với hầu hết người Việt. Không phải vì tuyết — mà vì cái lạnh trong nhà. Nhà Nhật hầu như không có hệ thống sưởi trung tâm, tường mỏng, và cửa sổ thường chỉ một lớp kính. Nhiều người kể rằng trong phòng còn lạnh hơn ngoài đường.

    Rồi đến tháng 1, hóa đơn điện về. Con số cao gấp hai, ba lần bình thường. Đây là lúc nhiều người mới nhận ra: sưởi ấm ở Nhật là chuyện của kỹ thuật, không phải chuyện chịu đựng.

    Bài viết này hướng dẫn cách chuẩn bị cho mùa đông ở Nhật một cách thực tế: chọn thiết bị sưởi nào, chống lạnh cho phòng thế nào, và làm sao giữ hóa đơn điện ở mức chấp nhận được.

    ⚠️ Nguy hiểm chết người: ngộ độc khí CO

    Thiết bị sưởi dùng dầu (石油ストーブ) hoặc gas trong phòng kín có thể gây ngộ độc khí carbon monoxide — không màu, không mùi, và gây tử vong. Nếu dùng loại này, phải mở cửa sổ thông gió mỗi giờ một lần. Mỗi mùa đông ở Nhật đều có người chết vì lỗi này. Đừng bao giờ ngủ khi đang bật lò dầu trong phòng kín.

    Các thiết bị sưởi ở Nhật: chọn loại nào?

    Thiết bịTiếng NhậtƯu điểmNhược điểm
    Điều hòa chế độ sưởiエアコン暖房An toàn nhất, tiết kiệm điện nhất, không cần thông gióLàm khô không khí, yếu khi ngoài trời quá lạnh
    KotatsuこたつTốn điện rất ít, ấm ngay, rẻChỉ ấm phần dưới, dễ buồn ngủ
    Đệm điện / chăn điện電気毛布Cực kỳ tiết kiệm, tốt cho giấc ngủChỉ ấm khi nằm/ngồi trên đó
    Quạt sưởi điện電気ヒーターẤm nhanh, tiện cho nhà tắmRất tốn điện
    Lò dầu石油ストーブRất ấm, dùng được khi mất điệnNguy cơ ngộ độc CO, phải mua dầu
    Lò gas quạtガスファンヒーターẤm nhanh và mạnhCần ổ gas riêng, phải thông gió

    Công thức tối ưu cho người thuê nhà

    Điều hòa (giữ nền ~20°C) + kotatsu hoặc đệm điện (làm ấm cơ thể).
    Đây là kết hợp mà nhiều gia đình Nhật dùng. Lý do: làm ấm cơ thể tốn ít điện hơn nhiều so với làm ấm cả không gian. Đừng cố nâng nhiệt độ phòng lên 26°C — hãy giữ phòng ở 20°C và làm ấm chỗ bạn đang ở.

    Chống lạnh cho phòng: rẻ mà hiệu quả nhất

    Trước khi mua thêm thiết bị sưởi, hãy chặn chỗ nhiệt thoát ra. Khoảng 50% nhiệt trong phòng thoát qua cửa sổ. Xử lý cửa sổ hiệu quả hơn nhiều so với mua máy sưởi mạnh hơn.

    ① Dán màng xốp lên kính cửa sổ (断熱シート)

    Đây là biện pháp hiệu quả nhất so với chi phí. Màng nhựa có bọt khí, dán bằng nước, giá khoảng 500–1.500 yên một cuộn ở Daiso, Nitori hay các cửa hàng home center. Nó cũng giảm hiện tượng đọng nước (結露) — nguyên nhân gây nấm mốc.

    ② Rèm dày và dài chạm sàn

    Rèm mỏng gần như vô dụng. Rèm dày loại 遮光・断熱 (chắn sáng, cách nhiệt) và dài đến sàn sẽ giữ lại lượng nhiệt đáng kể. Rèm ngắn để hở phần dưới sẽ tạo luồng khí lạnh chảy xuống chân.

    ③ Chặn khe cửa

    Dùng dải xốp chặn gió (隙間テープ) dán vào khe cửa ra vào và cửa sổ. Giá vài trăm yên. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy có bao nhiêu gió lùa vào từ những khe tưởng như không đáng kể.

    ④ Thảm cách nhiệt dưới sàn

    Sàn lạnh làm cả người lạnh. Trải tấm xốp lót (アルミシート) rồi đặt thảm lên trên sẽ chặn cái lạnh từ sàn. Đặc biệt quan trọng với nhà gỗ cũ và tầng một.

    ⑤ Quạt trần hoặc quạt lưu thông (サーキュレーター)

    Khí nóng bay lên trần. Dùng quạt lưu thông hướng lên trần để đẩy khí nóng xuống, phòng sẽ ấm đều hơn và điều hòa không phải chạy hết công suất.

    Giữ hóa đơn điện trong tầm kiểm soát

    Đặt điều hòa ở 20°C, không phải 26°C

    Bộ Môi trường Nhật khuyến nghị 20°C cho mùa đông. Mỗi 1°C giảm đi tiết kiệm khoảng 10% điện sưởi. Chênh lệch giữa 20°C và 25°C là rất lớn trên hóa đơn.

    Đừng tắt bật điều hòa liên tục

    Điều hòa tốn điện nhất ở lúc khởi động. Nếu bạn chỉ ra ngoài 30 phút, để nguyên còn tiết kiệm hơn là tắt rồi bật lại.

    Vệ sinh lưới lọc mỗi 2 tuần

    Lưới lọc bụi làm giảm hiệu suất rõ rệt. Việc này mất 5 phút và có thể giảm vài phần trăm điện năng.

    Xem lại gói điện

    Từ khi thị trường điện Nhật được tự do hóa, bạn có thể đổi công ty điện. Nếu vẫn dùng gói mặc định từ lúc mới đến Nhật, rất có thể bạn đang trả cao hơn cần thiết. Có nhiều trang so sánh giá bằng tiếng Nhật; có thể nhờ người biết tiếng giúp so sánh một lần.

    Đừng dùng quạt sưởi điện làm thiết bị chính

    Quạt sưởi điện (電気ヒーター) ấm nhanh nhưng tốn điện nhất trong tất cả các loại. Chỉ nên dùng ngắn hạn ở nhà tắm hoặc nhà vệ sinh, không dùng để sưởi cả phòng suốt đêm.

    Chống lạnh cho cơ thể

    Người Việt mới sang thường mặc một áo phao thật dày rồi vẫn lạnh. Nguyên tắc ở Nhật là nhiều lớp mỏng, không phải một lớp dày.

    • Áo giữ nhiệt (ヒートテック) — Uniqlo, GU, hoặc hàng tương đương ở Shimamura. Đây là món đầu tiên nên mua. Rẻ và hiệu quả rõ rệt
    • Miếng dán giữ nhiệt (カイロ) — dán vào lưng dưới hoặc bụng, giá khoảng 30–50 yên/miếng khi mua theo lốc. Bán ở mọi konbini và drugstore
    • Giữ ấm ba điểm: cổ, bụng, mắt cá chân — đây là nơi mạch máu gần da nhất, giữ ấm ba chỗ này thay đổi cảm giác toàn thân
    • Tất dày và giày chống trượt — đường đóng băng là nguyên nhân phổ biến gây ngã và gãy xương
    • Kem dưỡng và son dưỡng — không khí mùa đông Nhật cực khô, da nứt nẻ là chuyện thường

    Ba điều thường bị bỏ qua

    ① Đường ống nước có thể đóng băng

    Ở vùng lạnh (Tohoku, Hokkaido, vùng núi), ống nước có thể đóng băng và nứt vỡ vào những đêm dưới −4°C. Chi phí sửa rất cao và có thể bạn phải chịu. Cách phòng: đêm lạnh, để vòi nước chảy nhỏ như sợi chỉ, hoặc xả hết nước trong ống theo hướng dẫn của nhà.

    ② Nấm mốc do đọng nước (結露)

    Chênh lệch nhiệt độ trong/ngoài làm nước đọng trên kính, chảy xuống khung cửa và sinh nấm mốc. Nấm mốc trên tường có thể bị trừ tiền khi trả nhà. Cách phòng: lau nước đọng mỗi sáng, dán màng cách nhiệt, và thông gió 5 phút mỗi ngày dù trời lạnh.

    ③ Sốc nhiệt khi tắm (ヒートショック)

    Đi từ phòng thay đồ lạnh vào bồn nước nóng làm huyết áp thay đổi đột ngột. Ở Nhật mỗi năm có nhiều người tử vong vì lý do này, phần lớn là người cao tuổi. Cách phòng: làm ấm phòng thay đồ trước khi tắm, và không tắm nước quá nóng (giữ dưới 41°C).

    Danh sách chuẩn bị trước mùa đông

    Việc cần làmThời điểmChi phí ước tính
    Kiểm tra điều hòa có chạy chế độ sưởi khôngTháng 100 yên
    Vệ sinh lưới lọc điều hòaTháng 100 yên
    Mua màng cách nhiệt dán cửa sổTháng 111.000–3.000 yên
    Mua dải chặn khe cửaTháng 11300–800 yên
    Đổi rèm dày chạm sànTháng 113.000–8.000 yên
    Mua đệm điện hoặc kotatsuTháng 113.000–15.000 yên
    Mua áo giữ nhiệtTháng 10–111.000–3.000 yên
    Xem lại gói điệnTháng 100 yên

    📌 Mua vào tháng 10–11 rẻ hơn. Đến tháng 12, hàng chống lạnh vừa đắt vừa hay hết.

    Kết luận

    Mùa đông ở Nhật không đáng sợ nếu chuẩn bị đúng. Ba việc quan trọng nhất:

    1. Chặn nhiệt thoát qua cửa sổ — màng cách nhiệt và rèm dày, chi phí dưới 5.000 yên
    2. Làm ấm cơ thể, không phải cả phòng — điều hòa 20°C + đệm điện hoặc kotatsu
    3. Thông gió mỗi ngày — chống nấm mốc, và bắt buộc nếu dùng lò dầu hay gas

    Đừng chịu lạnh để tiết kiệm điện. Cách làm đúng là giảm lượng nhiệt bị mất, chứ không phải giảm nhiệt độ cơ thể. Sức khỏe của bạn đắt hơn hóa đơn điện.

  • Bảo lãnh vợ con sang Nhật 2026: hướng dẫn visa Kazoku Taizai từ A đến Z

    Bảo lãnh vợ con sang Nhật 2026: hướng dẫn visa Kazoku Taizai từ A đến Z

    “Em muốn đưa vợ và con sang Nhật sống cùng, phải làm sao?” — đây là một trong những câu hỏi được người Việt ở Nhật hỏi nhiều nhất.

    Câu trả lời phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một điều duy nhất: bạn đang giữ tư cách lưu trú (visa) nào. Có loại visa cho phép bảo lãnh gia đình, có loại thì tuyệt đối không. Rất nhiều người mất thời gian chuẩn bị hồ sơ rồi mới phát hiện mình không đủ điều kiện ngay từ đầu.

    Bài viết này giải thích rõ: ai được bảo lãnh, cần thu nhập bao nhiêu, hồ sơ gồm những gì, mất bao lâu, và những lỗi khiến hồ sơ bị từ chối.

    ※ Bài viết mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Quy định nhập cảnh có thể thay đổi. Trường hợp phức tạp nên hỏi trực tiếp Cục Quản lý xuất nhập cảnh (入管) hoặc luật sư hành chính (行政書士).

    Visa “Kazoku Taizai” (家族滞在) là gì?

    Kazoku Taizai là tư cách lưu trú dành cho vợ/chồng và con của người nước ngoài đang làm việc hoặc học tập hợp pháp tại Nhật. Người ở Nhật gọi là người bảo lãnh (扶養者 – fuyousha).

    Điểm quan trọng nhất cần hiểu ngay: đây không phải visa lao động. Người có visa Kazoku Taizai về nguyên tắc không được đi làm, trừ khi xin thêm giấy phép (sẽ nói rõ ở phần dưới).

    Bước 1: Kiểm tra visa của bạn có được bảo lãnh không

    Đây là bước quyết định. Đừng chuẩn bị hồ sơ trước khi kiểm tra điều này.

    Tư cách lưu trú của bạnBảo lãnh được?
    技術・人文知識・国際業務 (Gijinkoku)✅ Được
    技能 (Ginou – đầu bếp v.v.)✅ Được
    経営・管理 (Kinh doanh – quản lý)✅ Được
    高度専門職 (Nhân lực chất lượng cao)✅ Được
    企業内転勤 (Chuyển công tác nội bộ)✅ Được
    介護 (Điều dưỡng)✅ Được
    特定技能 2号 (Tokutei Ginou số 2)✅ Được
    教育・研究・医療・報道 v.v.✅ Được
    留学 (Du học)△ Được, nhưng phải chứng minh đủ tài chính
    特定技能 1号 (Tokutei Ginou số 1)❌ Không được
    技能実習 (Thực tập sinh)❌ Không được
    短期滞在 / 研修 / 特定活動❌ Không được

    ⚠️ Đây là điều nhiều người Việt hiểu nhầm nhất:

    Thực tập sinh (技能実習) và Tokutei Ginou số 1 KHÔNG được đưa gia đình sang. Đây là quy định, không phải do hồ sơ yếu hay do công ty không hỗ trợ. Muốn đưa gia đình sang, bạn cần chuyển lên Tokutei Ginou số 2 hoặc đổi sang visa Gijinkoku trước.

    Nếu bạn đang là thực tập sinh hoặc Tokutei Ginou 1, hãy đọc hướng dẫn chuyển sang Tokutei Ginou để lên kế hoạch dài hạn.

    Bước 2: Ai được tính là “gia đình”?

    Phạm vi rất hẹp, và đây cũng là điểm gây thất vọng cho nhiều người.

    • ✅ Vợ/chồng — phải là hôn nhân hợp pháp và đang còn hiệu lực. Sống chung không đăng ký kết hôn thì không được.
    • ✅ Con — con ruột và con nuôi hợp pháp. Không giới hạn tuổi cụ thể, nhưng con đã trưởng thành và tự lập thì khó được chấp nhận.
    • ❌ Bố mẹ — không thuộc diện Kazoku Taizai.
    • ❌ Anh chị em — không được.

    💡 Trường hợp muốn đưa bố mẹ già sang chăm sóc, có thể xin visa 特定活動 dạng thăm thân ngắn hạn, nhưng điều kiện rất khắt khe và thường chỉ áp dụng khi bố mẹ cần chăm sóc y tế. Đây là ngoại lệ, không phải quy trình thông thường.

    Bước 3: Bạn có đủ thu nhập không?

    Cục Nhập cảnh không công bố một con số cố định. Nhưng trên thực tế xét duyệt, mức tham khảo thường được nhắc đến là:

    Khoảng 3.000.000 yên/năm cho bản thân
    + khoảng 600.000 ~ 800.000 yên/năm cho mỗi người được bảo lãnh

    Ví dụ: đưa vợ + 1 con sang → cần khoảng 4.200.000 ~ 4.600.000 yên/năm trở lên.

    Con số này không phải luật, mà là mức mà hồ sơ dễ được chấp nhận. Nếu thu nhập thấp hơn, hồ sơ không tự động bị từ chối — nhưng bạn cần chứng minh mạnh hơn: tiền tiết kiệm, nhà ở ổn định, công ty ký hợp đồng dài hạn.

    Điều quan trọng hơn cả con số: bạn phải nộp thuế và bảo hiểm đầy đủ. Nợ thuế thành phố (住民税) hoặc chưa tham gia bảo hiểm y tế là lý do bị từ chối rất phổ biến — đôi khi còn nặng hơn cả việc thu nhập thấp.

    Bước 4: Quy trình 5 bước từ đầu đến cuối

    ① Xin Giấy chứng nhận tư cách lưu trú (在留資格認定証明書 – COE)

    Người ở Nhật (bạn) nộp hồ sơ, không phải người ở Việt Nam. Nộp tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh nơi bạn đang sống.

    Đây là bước dài nhất và quan trọng nhất. Thời gian xét duyệt thường 70 ~ 110 ngày — lâu hơn visa lao động. Hãy tính toán thời gian ngược lại từ ngày bạn muốn gia đình sang.

    ② Gửi COE về Việt Nam

    Khi được cấp, bạn nhận bản gốc COE và gửi về cho gia đình ở Việt Nam (chuyển phát nhanh EMS hoặc dịch vụ tương tự). COE có hiệu lực 3 tháng kể từ ngày cấp — phải nhập cảnh trong thời gian này.

    ③ Xin visa tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Nhật ở Việt Nam

    Gia đình cầm COE bản gốc + hộ chiếu + đơn xin visa + ảnh đến nộp. Thường mất khoảng 5 ~ 10 ngày làm việc. Đây chỉ là thủ tục xác nhận, vì phần khó đã xong ở bước ①.

    ④ Nhập cảnh Nhật Bản

    Tại sân bay sẽ được cấp thẻ cư trú (在留カード – Zairyu Card) ngay. Giữ kỹ, đây là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất ở Nhật.

    ⑤ Làm thủ tục trong 14 ngày sau khi đến

    Đây là phần nhiều người quên và bị phạt hoặc gặp rắc rối sau này.

    • Đăng ký cư trú tại tòa thị chính (市役所) — bắt buộc trong vòng 14 ngày
    • Tham gia bảo hiểm y tế — vào bảo hiểm công ty của bạn (dạng người phụ thuộc) hoặc bảo hiểm quốc dân
    • Làm thẻ My Number — cần cho hầu hết thủ tục sau này
    • Đăng ký trường cho con nếu có
    • Xin giấy phép làm thêm nếu vợ/chồng muốn đi làm

    Chi tiết xem thêm: bảo hiểm y tế ở Nhật, thẻ My Number, cho con đi học ở Nhật.

    Hồ sơ cần chuẩn bị

    Giấy tờGhi chú
    Đơn xin cấp COETải trên trang web Cục Nhập cảnh
    Ảnh 4×3cm của người được bảo lãnhChụp trong vòng 3 tháng
    Bản sao hộ chiếu / thẻ cư trú của bạnCủa người bảo lãnh
    Giấy chứng minh quan hệGiấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh của con — phải dịch sang tiếng Nhật
    Giấy chứng nhận việc làm (在職証明書)Công ty bạn cấp
    Giấy tờ thuế (課税証明書 + 納税証明書)Lấy ở tòa thị chính. Đây là phần được xem kỹ nhất
    Sổ tiết kiệm / giấy xác nhận số dưNếu thu nhập chưa đủ mạnh
    Hợp đồng thuê nhàChứng minh chỗ ở đủ cho cả gia đình
    Phong bì có dán temĐể nhận kết quả qua bưu điện

    📌 Giấy tờ từ Việt Nam (đăng ký kết hôn, khai sinh) bắt buộc phải có bản dịch tiếng Nhật, ghi rõ tên người dịch và ngày dịch. Bạn có thể tự dịch, nhưng nếu không tự tin nên thuê dịch vụ.

    Sau khi gia đình sang: vợ/chồng có được đi làm không?

    Có, nhưng phải xin phép và có giới hạn.

    Giấy phép hoạt động ngoài tư cách (資格外活動許可)

    • Được làm tối đa 28 giờ/tuần
    • Không được làm trong ngành giải trí người lớn (風俗)
    • Xin miễn phí tại Cục Nhập cảnh, thường lấy được trong ngày nếu xin cùng lúc nhập cảnh

    ⚠️ Làm quá 28 giờ/tuần là lao động bất hợp pháp. Hậu quả có thể là bị hủy tư cách lưu trú, không gia hạn được visa, và ảnh hưởng cả đến hồ sơ vĩnh trú của bạn sau này. Đừng đánh đổi.

    Nhiều người tính “28 giờ” theo tháng — sai. Cách tính là bất kỳ khoảng 7 ngày liên tiếp nào cũng không được vượt 28 giờ. Làm 2 nơi thì cộng tổng lại.

    Nếu vợ/chồng muốn làm toàn thời gian, cần đổi sang visa lao động (ví dụ Gijinkoku nếu có bằng đại học và công việc phù hợp). Đây là hướng đi tốt hơn về lâu dài.

    7 lý do hồ sơ bị từ chối (và cách tránh)

    1. Chưa nộp thuế thành phố (住民税). Lý do phổ biến số 1. Kiểm tra ngay xem bạn có khoản nào chưa đóng không, đóng hết rồi mới nộp hồ sơ.
    2. Chưa tham gia bảo hiểm y tế / lương hưu. Cục Nhập cảnh xem đây là dấu hiệu của việc không tuân thủ nghĩa vụ.
    3. Thu nhập không đủ nuôi số người khai. Nếu chưa đủ, hãy đợi thêm 1 năm để có bảng lương ổn định hơn thay vì nộp và bị từ chối.
    4. Nhà quá nhỏ so với số người. Phòng 1K mà khai bảo lãnh vợ + 2 con sẽ bị nghi ngờ. Chuẩn bị hợp đồng thuê nhà phù hợp trước.
    5. Nghi ngờ hôn nhân giả. Nếu kết hôn nhanh sau khi quen, hoặc chênh lệch tuổi lớn, hãy bổ sung ảnh chụp chung, lịch sử chat, vé máy bay về thăm nhau. Càng nhiều bằng chứng “sống thật” càng tốt.
    6. Giấy tờ Việt Nam dịch sai hoặc thiếu. Tên phải khớp tuyệt đối với hộ chiếu, kể cả dấu.
    7. Thay đổi công ty ngay trước khi nộp. Nếu vừa đổi việc, nên chờ vài tháng cho ổn định.

    Trường hợp đặc biệt: Tokutei Ginou 1 vẫn muốn sống cùng gia đình

    Về nguyên tắc là không được. Nhưng có một số trường hợp ngoại lệ được xét theo diện 特定活動 (Tokutei Katsudou), ví dụ:

    • Vợ/chồng đã có sẵn tư cách lưu trú hợp pháp khác ở Nhật (ví dụ đang là du học sinh hoặc đang làm việc)
    • Con sinh ra tại Nhật trong thời gian bạn đang cư trú
    • Các tình huống nhân đạo đặc biệt

    Những trường hợp này không có quy trình chuẩn và được xét riêng từng hồ sơ. Nếu bạn rơi vào tình huống này, nên hỏi trực tiếp Cục Nhập cảnh hoặc luật sư hành chính thay vì tự phán đoán.

    Con đường ổn định hơn: nâng lên Tokutei Ginou số 2 (được bảo lãnh gia đình, và không giới hạn số lần gia hạn) hoặc chuyển sang Gijinkoku nếu bạn có bằng đại học/cao đẳng phù hợp với công việc.

    Chi phí ước tính

    Khoản mụcChi phí
    Xin COEMiễn phí
    Xin visa tại Việt NamKhoảng 3.000 ~ 6.000 yên/người
    Dịch thuật giấy tờ3.000 ~ 10.000 yên
    Gửi COE về Việt Nam (EMS)Khoảng 2.000 ~ 4.000 yên
    Vé máy bayKhoảng 40.000 ~ 100.000 yên/người
    Thuê luật sư hành chính (nếu cần)80.000 ~ 150.000 yên

    Tự làm hoàn toàn khả thi nếu hồ sơ đơn giản và tiếng Nhật của bạn ở mức đọc hiểu được giấy tờ. Nếu từng bị từ chối một lần, nên nhờ chuyên gia cho lần sau.

    Câu hỏi thường gặp

    Thực tập sinh có đưa vợ con sang được không?

    Không. Tư cách 技能実習 không cho phép bảo lãnh gia đình. Cần chuyển sang Tokutei Ginou 2 hoặc visa lao động khác trước.

    Tokutei Ginou 1 có đưa gia đình sang được không?

    Về nguyên tắc là không. Chỉ Tokutei Ginou số 2 mới được bảo lãnh vợ/chồng và con.

    Mất bao lâu từ lúc nộp đến lúc gia đình sang được?

    Tính cả quá trình thường mất 4 ~ 6 tháng: xin COE 70~110 ngày, gửi COE về Việt Nam vài ngày, xin visa 5~10 ngày làm việc, rồi đặt vé bay.

    Thu nhập bao nhiêu thì đủ?

    Không có con số chính thức. Mức tham khảo thường được nhắc là khoảng 3 triệu yên/năm cho bản thân, cộng thêm 60~80 vạn yên cho mỗi người bảo lãnh. Việc nộp thuế và bảo hiểm đầy đủ cũng quan trọng không kém con số.

    Vợ tôi sang rồi có được đi làm không?

    Được, sau khi xin giấy phép hoạt động ngoài tư cách, tối đa 28 giờ/tuần. Muốn làm toàn thời gian thì phải đổi sang visa lao động.

    Con tôi sang Nhật có được đi học miễn phí không?

    Trường công lập tiểu học và trung học cơ sở không thu học phí, kể cả với trẻ em nước ngoài. Cần đăng ký tại tòa thị chính. Xem thêm hướng dẫn cho con đi học.

    Có ảnh hưởng gì đến việc xin vĩnh trú (eiju) sau này không?

    Có ảnh hưởng tích cực nếu bạn nuôi gia đình ổn định và đóng thuế đầy đủ. Ngược lại, nếu người phụ thuộc làm quá 28 giờ/tuần, điều đó có thể bị ghi nhận và gây bất lợi. Xem hướng dẫn xin vĩnh trú.

  • Bảo hiểm ô tô ở Nhật 2026: jibaiseki và nini hoken khác nhau thế nào, mua loại nào cho đủ

    Bảo hiểm ô tô ở Nhật 2026: jibaiseki và nini hoken khác nhau thế nào, mua loại nào cho đủ

    Mua xe ở Nhật rồi mới biết: bảo hiểm bắt buộc không đủ để bảo vệ bạn

    Ở Nhật có hai loại bảo hiểm xe hoàn toàn khác nhau, và rất nhiều người Việt mới mua xe chỉ có loại thứ nhất vì nghĩ vậy là đủ. Đó là hiểu lầm có thể khiến bạn mất hàng chục triệu yên.

    自賠責保険 (jibaiseki) – bắt buộc 任意保険 (nini hoken) – tự nguyện
    Bắt buộc hay không Bắt buộc theo luật. Không có thì không qua được shaken Không bắt buộc, nhưng thực tế là thiết yếu
    Bồi thường thiệt hại người Có, nhưng có mức trần Không giới hạn (nếu chọn gói vô hạn)
    Bồi thường thiệt hại tài sản Không có
    Sửa xe của chính bạn Không có Có, nếu chọn 車両保険
    Thiệt hại cho người ngồi trên xe bạn Không có
    Chi phí Trả cùng lúc với shaken Khoảng 40.000–100.000 yên/năm tùy điều kiện

    Điểm cần nhớ: bảo hiểm bắt buộc chỉ bồi thường cho người bị thương, và có mức trần. Nếu bạn đâm vào một chiếc xe khác, đâm vào tường nhà người ta, hay làm hỏng cột đèn giao thông, jibaiseki không chi trả một yên nào. Toàn bộ số tiền đó bạn phải tự trả.

    Ở Nhật, một vụ tai nạn gây thương tật nặng có thể dẫn đến khoản bồi thường lên tới hàng trăm triệu yên. Đó là lý do gần như mọi người lái xe ở Nhật đều mua thêm bảo hiểm tự nguyện, dù luật không bắt buộc.

    Bảo hiểm tự nguyện gồm những gì?

    対人賠償 (taijin baishou) Bồi thường cho người khác bị thương hoặc tử vong. Luôn chọn 無制限 (vô hạn)
    対物賠償 (taibutsu baishou) Bồi thường thiệt hại tài sản: xe khác, nhà cửa, hàng rào. Cũng nên chọn vô hạn
    人身傷害 (jinshin shougai) Chi trả cho bạn và người ngồi trên xe bạn bị thương, không cần chờ phân định lỗi
    車両保険 (sharyou hoken) Sửa chính xe của bạn. Tùy chọn, làm phí tăng đáng kể
    ロードサービス Cứu hộ khi hết ắc quy, thủng lốp, hết xăng, kéo xe

    Với người mới, cấu hình an toàn và phổ biến nhất là: 対人 vô hạn + 対物 vô hạn + 人身傷害. Phần 車両保険 thì cân nhắc theo giá trị xe — nếu bạn mua xe cũ giá 300.000 yên thì trả thêm phí bảo hiểm thân vỏ thường không đáng.

    Phí bảo hiểm phụ thuộc vào gì?

    ✅ Việc cần làm

    • Cấp bậc không tai nạn (等級 – toukyuu): từ 1 đến 20. Người mới bắt đầu ở cấp 6, mỗi năm không gây tai nạn tăng 1 cấp và phí giảm dần
    • Tuổi người lái: dưới 26 tuổi phí cao hơn rõ rệt. Giới hạn độ tuổi người lái giúp giảm phí
    • Phạm vi người được lái: chỉ mình bạn, hay cả vợ/chồng, hay bất kỳ ai. Càng hẹp càng rẻ
    • Mục đích sử dụng: đi làm hằng ngày đắt hơn dùng cuối tuần
    • Loại xe: xe kei (軽) rẻ hơn xe thường
    • Có mua 車両保険 hay không: đây là yếu tố làm phí thay đổi mạnh nhất

    Lưu ý riêng cho người nước ngoài: nếu bạn từng có bảo hiểm xe ở Việt Nam, cấp bậc đó không được chuyển sang Nhật. Bạn sẽ bắt đầu từ cấp 6 như người mới. Ngược lại, nếu bạn đã có bảo hiểm ở Nhật rồi đổi công ty bảo hiểm, cấp bậc được giữ nguyên — đừng để hợp đồng gián đoạn quá 13 ngày, nếu không bạn sẽ mất cấp bậc đã tích lũy.

    Mua ở đâu: đại lý hay online?

    Đại lý truyền thống (代理店型) Bảo hiểm trực tuyến (ダイレクト型)
    Phí Cao hơn, thường 20–30% Rẻ hơn rõ rệt
    Tư vấn Có người giải thích trực tiếp Tự đọc và tự chọn
    Khi tai nạn Người phụ trách hỗ trợ, có thể đến hiện trường Gọi tổng đài, xử lý qua điện thoại
    Rào cản tiếng Nhật Thấp hơn nếu tìm được đại lý biết hỗ trợ Cao — toàn bộ bằng tiếng Nhật
    Phù hợp với Người mới, tiếng Nhật chưa tốt Người đã quen, muốn tiết kiệm

    Lời khuyên thực tế: năm đầu tiên nên mua qua đại lý, kể cả khi đắt hơn. Lý do đơn giản — nếu xảy ra tai nạn, bạn sẽ phải giải thích tình huống bằng tiếng Nhật trong lúc căng thẳng. Có một người phụ trách hỗ trợ bạn lúc đó đáng giá hơn khoản chênh lệch phí.

    Nếu bạn mua xe tại một cửa hàng xe cũ, họ thường giới thiệu luôn bảo hiểm. Hãy hỏi rõ đó là loại nào, phạm vi ra sao, và đừng ký nếu bạn chưa hiểu 対人 và 対物 đã chọn mức nào.

    Khi xảy ra tai nạn: làm gì theo đúng thứ tự

    ✅ Việc cần làm

    • 1. Dừng xe, bật đèn khẩn cấp, đảm bảo an toàn. Đặt biển tam giác nếu ở đường lớn
    • 2. Cứu người bị thương, gọi 119 nếu cần. Đây là nghĩa vụ pháp lý, bỏ chạy là tội hình sự
    • 3. Gọi 110 báo cảnh sát. Bắt buộc trong mọi trường hợp, dù thiệt hại nhỏ. Không có biên bản cảnh sát thì bảo hiểm không chi trả
    • 4. Trao đổi thông tin: tên, địa chỉ, số điện thoại, biển số, công ty bảo hiểm của đối phương
    • 5. Chụp ảnh hiện trường: vị trí xe, thiệt hại, biển báo, mặt đường
    • 6. Gọi công ty bảo hiểm của bạn ngay, kể cả khi bạn nghĩ mình không có lỗi

    ⚠️ Lưu ý quan trọng

    • Tuyệt đối không tự thỏa thuận tại chỗ. Nhận lỗi hoặc nhận tiền ngay tại hiện trường sẽ khiến bạn mất quyền lợi bảo hiểm
    • Không bỏ đi dù thiệt hại có vẻ nhỏ. Rời hiện trường sau tai nạn là tội nặng ở Nhật (当て逃げ / ひき逃げ)
    • Không nói “tôi xin lỗi, là lỗi của tôi” trước khi có phân định. Ở Nhật câu xin lỗi mang tính lễ nghi, nhưng trong hồ sơ tai nạn nó có thể bị hiểu là nhận trách nhiệm
    • Đừng để quá muộn mới báo bảo hiểm. Nhiều hợp đồng yêu cầu báo trong thời hạn nhất định

    Câu hỏi thường gặp

    Tôi dùng bằng lái Việt Nam đã đổi sang bằng Nhật, có mua bảo hiểm được không?

    Được bình thường. Điều kiện là bạn có bằng lái hợp lệ tại Nhật. Bằng đổi theo thủ tục gaimen kirikae có giá trị như bằng Nhật.

    Tôi cho bạn mượn xe, có được bảo hiểm không?

    Phụ thuộc vào phạm vi người được lái trong hợp đồng. Nếu bạn chọn 「本人限定」(chỉ mình bạn) để tiết kiệm phí, thì khi bạn bè lái và gây tai nạn, bảo hiểm không chi trả. Nếu hay cho mượn xe, hãy chọn phạm vi rộng hơn dù phí cao hơn.

    Bảo hiểm có bao gồm hỏng hóc thông thường không?

    Không. Bảo hiểm xe chi trả cho tai nạn, không phải cho hao mòn hay hỏng máy. Chi phí bảo dưỡng và shaken là khoản riêng bạn phải tự lo.

    Nếu tôi về Việt Nam giữa chừng thì sao?

    Bạn có thể hủy hợp đồng và được hoàn lại phần phí chưa dùng. Quan trọng hơn: hãy làm thủ tục 中断証明書 (chuudan shoumeisho) để giữ lại cấp bậc không tai nạn. Giấy này thường có giá trị 10 năm, nên nếu bạn quay lại Nhật sau vài năm, bạn không phải bắt đầu lại từ cấp 6.

    Có công ty bảo hiểm nào hỗ trợ tiếng Việt không?

    Một số đại lý ở khu vực tập trung đông người Việt có nhân viên hoặc phiên dịch tiếng Việt. Hãy hỏi cộng đồng người Việt trong vùng bạn ở. Ngoài ra, nhiều công ty bảo hiểm lớn có tổng đài hỗ trợ đa ngôn ngữ khi xảy ra tai nạn — hãy hỏi trước khi ký hợp đồng xem có dịch vụ đó không.

    Tóm tắt

    Bảo hiểm bắt buộc jibaiseki không đủ. Nó không trả tiền sửa xe người khác, không trả tiền sửa xe bạn, và có mức trần cho thiệt hại về người.

    Cấu hình tối thiểu nên có: 対人 vô hạn, 対物 vô hạn, cộng 人身傷害. Năm đầu mua qua đại lý để có người hỗ trợ khi cần. Giữ hợp đồng liên tục để tích lũy cấp bậc, và nếu về nước thì nhớ làm giấy 中断証明書.

    Chi phí khoảng vài chục nghìn yên mỗi năm nghe có vẻ nhiều, nhưng so với một vụ tai nạn không có bảo hiểm thì đó là khoản rẻ nhất bạn từng trả.

    ※ Bài viết mang tính tham khảo chung, cập nhật tháng 7/2026. Điều kiện, phạm vi bảo hiểm và mức phí khác nhau theo từng công ty và từng hợp đồng. Hãy đọc kỹ điều khoản trước khi ký.

    Bài viết liên quan